# MADDE 70
Bina yapı eserlerinde tehlike önleme hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 70, bir kişinin başkasına ait bina veya diğer yapı eserlerinden kaynaklanan bir tehlikeyle karşılaşması hâlinde, bu tehlikenin giderilmesi için gerekli önlemlerin alınmasını hak sahiplerinden talep edebilmesini düzenler. Buradaki “hak sahibi” ifadesi, kural olarak binanın veya yapının malikini, bazı durumlarda ise üzerinde tasarruf yetkisi bulunan intifa hakkı sahibi gibi kişileri kapsar. Madde, kişiye doğrudan bir müdahale yetkisi vermez; ancak tehlikenin önlenmesini isteme hakkı tanır. Tehlike oluşturan yapıda oturan veya o yapıyı kullanan bir işletme sahibi, kendisi değil de bina sahibi tehlikeyi önlemekle yükümlüdür; kiracı ise bu yükümlülüğü malikten talep edebilir.

İkinci fıkra, bu özel hukuk talebinin yanında, kişilerin ve malların korunmasına ilişkin kamu hukuku kurallarının saklı olduğunu belirtir. Yani belediye, valilik, itfaiye veya ilgili bakanlık gibi idari merciler kendi yetkileri kapsamında bir yapıyı tehlike arz ettiği gerekçesiyle tahliye ettirebilir, yıkım kararı alabilir veya idari para cezası uygulayabilir. Bu kamu otoritesinin müdahalesi, Madde 70'ten doğan bireysel hakkı ortadan kaldırmaz, aksine tamamlar niteliktedir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şirket sahipleri ve esnaflar açısından bu madde, işyerinin bulunduğu binadan veya komşu yapılardan kaynaklanan risklere karşı hukuki bir kalkan sağlar. Örneğin bir mağazanın girişinin üstündeki balkondan beton parçaları düşme tehlikesi varsa, işletme sahibi bu maddeye dayanarak yazılı şekilde bina malikine başvurabilir ve “gerekli önlemlerin alınmasını” isteyebilir. İhbarın yapılmış olması, ileride yaşanacak bir kazada işletenin kusurunu azaltan en önemli delildir. Bu nedenle sürecin mutlaka belgelenmesi gerekir.

Özellikle kira ilişkilerinde, kiracı olarak faaliyet gösteren esnafın, kullanımından kaynaklanmayan ve yapısal kaynaklı bir tehlike tespit ettiğinde bu durumu derhâl mal sahibine bildirmesi ve bildirimini ispatlayabilmesi kritik önem taşır. SicilAI platformu üzerinden denetim kayıtlarını ve ihbar yazışmalarını düzenli tutan işletmeler, hem kendi sorumluluğunu sınırlandırır hem de olası bir davada zamanaşımı ve ispat yükü bakımından avantaj elde eder. Ayrıca bir iş merkezinin ortak alanlarında tehlike oluşması durumunda yöneticiye veya tüm kat maliklerine karşı da bu maddeye dayalı talep yöneltilebilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Yazılı uyarı yapılmadan Madde 70'e dayanmak çoğu zaman hukuken zayıf kalır; bu nedenle noter ihtarnamesi ya da teyitli e-posta gibi ispatlanabilir bir kanaldan bildirim yapılmalıdır.
• Tehlikenin kaynağı bina bütünü değil de iskele, reklam tabelası, balkon demiri veya geçici yapı gibi eklenti niteliğindeki bir unsur olabilir. Bu durumda talebi doğru muhataba yöneltmemek süreci uzatır; eklentinin maliki ile binanın maliki farklıysa her ikisine birden ihbar gönderilmelidir.
• “Gerekli önlemler” kavramı belirsizlik içerebilir. Uygulamada, malik tarafın geçici bir bariyer koyması ile kalıcı onarım yapılması arasındaki fark sıklıkla uyuşmazlık konusu olur; bu yüzden talepte yapılması gereken işin kapsamı ve makul bir süre açıkça belirtilmelidir.
• İdari makamların kamu hukuku yetkisi saklı olduğu için, belediyenin veya ilçe tarım müdürlüğünün süreçleriyle özel hukuk talebi çakışabilir. Böyle bir durumda idari sürecin sonuçlanması beklenmeden malike karşı hukuki girişimlerde bulunulmalıdır.