# MADDE 71
Tehlike Sorumluluğu İşletme Zarar Denkleştirme
Resmi Kanun Metni
Önemli ölçüde tehlike arzeden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğu takdirde, bu zarardan işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumludur.
Bir işletmenin, mahiyeti veya faaliyette kullanılan malzeme, araçlar ya da güçler göz önünde tutulduğunda, bu işlerde uzman bir kişiden beklenen tüm özenin gösterilmesi durumunda bile sıkça veya ağır zararlar doğurmaya elverişli olduğu sonucuna varılırsa, bunun önemli ölçüde tehlike arzeden bir işletme olduğu kabul edilir. Özellikle, herhangi bir kanunda benzeri tehlikeler arzeden işletmeler için özel bir tehlike sorumluluğu öngörülmüşse, bu işletme de önemli ölçüde tehlike arzeden işletme sayılır.
Belirli bir tehlike hâli için öngörülen özel sorumluluk hükümleri saklıdır.
Önemli ölçüde tehlike arzeden bir işletmenin bu tür faaliyetine hukuk düzenince izin verilmiş olsa bile, zarar görenler, bu işletmenin faaliyetinin sebep olduğu zararlarının uygun bir bedelle denkleştirilmesini isteyebilirler.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, tehlikeli işletme kavramını tanımlayarak, bu tür işletmelerin faaliyetlerinden doğan zararlardan kimin sorumlu olacağını düzenliyor. Özellikle 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 71. maddesi, "önemli ölçüde tehlike arzeden işletme" sahibi ile işletenin (varsa) müteselsilen yani zincirleme olarak sorumlu olduğunu hükme bağlıyor. Bu, mağdurun dilerse işletme sahibine, dilerse işletene başvurabileceği anlamına gelir; her ikisi de zararın tamamından birlikte sorumludur.
Madde, "önemli ölçüde tehlike" ölçütünü de açıklıyor: Bir işletme, mahiyeti veya kullanılan malzeme, araçlar ya da güçler itibarıyla, uzman bir kişinin göstereceği tüm özen gösterilse dahi sıkça veya ağır zararlar doğurabilecek nitelikteyse, bu işletme tehlikeli sayılır. Örneğin, kimyasal madde üretimi, patlayıcı madde taşımacılığı, yüksek gerilim hatları veya nükleer tesisler gibi faaliyetler bu kapsama girer. Ayrıca, herhangi bir kanunda benzer tehlikeler için özel sorumluluk öngörülmüşse, o işletme de otomatik olarak bu madde kapsamında değerlendirilir. Maddenin son fıkrası ise çok kritik bir güvence sunuyor: İşletmenin faaliyetine hukuk düzenince (resmi izinlerle) izin verilmiş olsa bile, zarar görenler yine de uygun bir bedelle zararlarının denkleştirilmesini isteyebilir. Yani "iznim vardı" demek sorumluluktan kaçış sağlamaz; bu, tehlike sorumluluğunun kusursuz sorumluluk türlerinden biri olduğunu gösterir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir şirket sahibi veya esnaf olarak bu maddeyi bilmeniz, özellikle faaliyet konunuzun tehlikeli sınıfta yer alıp almadığını önceden tespit etmenizi sağlar. Örneğin, bir kimyasal depolama tesisi kuruyorsanız veya yanıcı patlayıcı maddelerle çalışan bir işletmeniz varsa, bu madde gereği, kusurunuz olmasa bile meydana gelen zarardan sorumlu tutulabilirsiniz. Bu durumda ticari hayatta yapmanız gereken ilk şey, sorumluluk sigortası yaptırmak ve risk haritası çıkarmaktır. Ayrıca, işletmenizi devrederken veya bir ortağınızla işletme sahipliği yaparken, müteselsil sorumluluk nedeniyle zarar görenlerin doğrudan size başvurabileceğini unutmayın; bu yüzden sözleşmelerinize rücu ve teminat hükümleri eklemeniz önemlidir.
Sicil işlemleri açısından bakıldığında, SicilAI üzerinden yapacağınız işletme kayıt ve tescil süreçlerinde, faaliyet kodunuzun (NACE kodu) tehlikeli işletme sınıfına girip girmediğini kontrol etmeniz; ilgili bakanlıklardan almanız gereken çevre izinleri, iş yeri açma ve çalışma ruhsatları gibi belgeleri tamamlamanız, bu madde kapsamındaki sorumluluğunuzu ortadan kaldırmaz ancak hukuka uygunluk karinesi güçlendirir. Örneğin, bir LPG dolum tesisi işletiyorsanız, patlama sonucu çevredeki binaların zarar görmesi halinde, tüm güvenlik önlemlerini aldığınızı ispat etmiş olsanız bile, madde gereği yine de sorumlu olursunuz. İşte bu yüzden, "kusursuz sorumluluk" bilinciyle hareket edilmesi ve riskleri minimize edecek teknik donanım ve prosedürlerin kurulması şarttır.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Kusursuz sorumluluk hatası: "Ben elimden gelen tüm özeni gösterdim" savunması bu madde kapsamındaki tehlikeli işletmelerde tek başına sizi kurtarmaz; kusursuz sorumluluk esası geçerlidir.
- Müteselsil sorumluluk riski: Şirket ortağı olmanız veya işletmeyi devretmiş olmanız, zarar görenin size başvurmasını engellemez. İç ilişkide rücu hakkınız olsa da, dışarıya karşı doğrudan sorumlu tutulabilirsiniz.
- İzin belgesine güvenme: Faaliyetinize hukuken izin verilmiş olması (örneğin çevresel etki değerlendirmesi raporu) zarar doğduğunda tazminat ödeme yükümlülüğünüzü ortadan kaldırmaz; bu husus maddenin son fıkrasında açıkça düzenlenmiştir.
- Tehlike sınıfını yanlış beyan etme: İşletmenizi daha düşük riskli göstererek sigorta primlerinden kaçınmaya çalışmak, poliçenin iptaline ve zarar durumunda eksik teminata yol açabilir; mutlaka doğru tehlike sınıfıyla sigorta yaptırın.
- Sözleşmelerde sorumluluk kayıtları: İşletme sahibi ile işleten arasındaki sözleşmelerde, tazminat durumunda kimin kime rücu edeceği açıkça yazılmamışsa, iç ilişkide ciddi uyuşmazlıklar yaşanabilir; bu kayıtları mutlaka netleştirin.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.