# MADDE 94
Borç İfasında Alışılmış İş Saatleri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 94. maddesi, bir borcun yerine getirilmesi (ifa) ve karşı tarafça kabul edilmesi sırasında uyulması gereken zaman dilimini düzenler. Kural oldukça basittir: Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, borç yalnızca “alışılmış iş saatleri” içinde ifa edilmeli ve yine aynı saatler içinde kabul edilmelidir. Bu ifade, tarafların tacir, esnaf veya şirket olması hâlinde, faaliyetlerini yürüttükleri normal mesai saatlerini ifade eder. Örneğin; bir malın teslim edilmesi veya bir ödemenin yapılması teklifi saat 23.00’te sunulmuşsa, öbür tarafın bunu kabul etmek zorunda olmadığı kabul edilir. Aynı şekilde, alacaklının da borcu iş saatleri dışında kabul etme zorunluluğu yoktur. Madde, hem borçluyu hem alacaklıyı keyfi ve beklenmedik saatlerdeki taleplere karşı koruyan tamamlayıcı bir kuraldır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şirket sahibi veya esnaf açısından bu madde, günlük operasyonda ciddi kolaylık sağlar. Diyelim ki bir toptancı, perakendeciye fatura karşılığı mal gönderecektir. Perakendeci, “Pazar gecesi saat 12.00’de depoma teslim edin” derse, toptancı bu talebi reddedebilir ve teslimatı pazartesi sabah iş saatinde yapabilir. Bu reddetme hukuka aykırı olmaz. Tersine, borçlu bir şirket; tedarikçisine olan borcunu ayın son günü saat 23.00’te ödemeyi denerse, tedarikçinin “mesai bitti, yarın kabul ederim” demesi borçluya temerrüt yüklemez. Ancak şunu unutmamak gerekir: Bu madde esnek bir kuraldır; taraflar sözleşmeyle “gece yarısı”, “tatil günü” veya “24 saat esası” gibi farklı düzenlemeler yapabilir. Ticaret sicili işlemlerinde de bu kural dolaylı olarak etkilidir; örneğin sicil müdürlüklerine sunulacak evrak veya yapılacak bildirimler, müdürlüğün çalışma saatleri içinde ibraz edilmelidir. SicilAI olarak şirketlere önerimiz, sözleşmelerde ifa saatini açıkça belirten bir hükme yer verilmesidir: “Teslim ve ödemeler, iş günlerinde saat 09.00-18.00 arasında yapılır.” Böylece TBK 94’ün belirsizlik alanı tamamen ortadan kalkar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İfa saatini sözleşmede netleştirmemek; sektörde gece çalışma yaygınsa, mahkeme “alışılmış iş saati” kavramını ticari teamüle göre yorumlayabilir ve taraflardan biri aleyhine sonuç doğabilir.
• Borçlunun, ödeme gününün sona erdiğini varsayarak gece mesai saatinde banka havalesi göndermesi; EFT’nin işleme girmesi ertesi iş gününe kalırsa, süresinde ödeme yapılmamış sayılabilir.
• Alacaklının malı iş saatleri içinde kabul etmekten kaçınması; borçlunun depo (tevdi) hakkını kullanmasını haklı kılabilir, bu da alacaklıya ek masraf ve faiz riski getirir.
• İhtarname ve bildirimlerin, tebligatın çalışma saatleri dışında yapılması durumunda süre başlangıcının tartışmalı hâle gelmesi ve hak düşürücü sürelerin kaçırılması.
• Sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı hâlde, tek taraflı olarak “ben saat 20.00’de teslim edeceğim” diye ısrar etmek; karşı tarafın ifayı kabul etmemesi nedeniyle doğabilecek sözleşmeden dönme ve tazminat ihtilaflarını tetikleyebilir.