# MADDE 96
Borçlunun Erken İfa Hakkı ve İndirim Yasağı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 96, sözleşmelerde borçlunun edimini ne zaman ve hangi koşullarla ifa edebileceğini düzenler. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun bu hükmüne göre borçlu, tarafların aksini kararlaştırmadığı veya sözleşmenin özünden ya da işin doğasından aksi anlaşılmadığı sürece, edimini vadenin dolmasından önce yerine getirebilir. Yani bir şirket, 6 ay vadeli borcunu daha 2. ayında kapatabilir. Ancak bu erken ifa, borçluya otomatik olarak indirim (iskonto) hakkı bahşetmez. İndirim yapılabilmesi için kanunda, sözleşmede veya sektörel âdette bu yönde bir dayanak bulunması şarttır. İlk bakışta "erken öderim, daha az öderim" fikri cazip gelse de madde açıkça tarafların karşılıklı iradesini esas alır; erken ödeme tek başına bir pazarlık kozu değildir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu madde ticari hayatta özellikle şirketlerin vadesi gelmemiş borçlarını kapatarak üzerindeki ipotek, rehin ve haciz gibi yükleri çözmesi bakımından kritiktir. Örneğin, bir limited şirket ortağının kefaletiyle alınan kredi borcunu erkenden kapatmak istediğinde, banka erken ödeme yapısına genelde açık olsa da, kâr kaybını telafi etmek için erken ödeme komisyonu talep edebilir. İşte bu noktada maddenin ikinci cümlesi devreye girer: Borçlu, erken ödeme yaptı diye ana paradan tek taraflı indirim isteyemez. SicilAI üzerinden takip edilen tescil ve terkin süreçlerinde de bu kural geçerlidir. Şirketin malvarlığındaki bir gayrimenkul ya da araç üzerindeki şerhlerin kaldırılması için borcun, faizi ve fer'ileriyle birlikte tamamen ödenmesi gerekir; "erken ödedim, eksik ödeyeyim" demek mümkün değildir. Sözleşmeye açıkça erken ödeme indirimi hükmü eklenmişse alacaklı bunu tanımak zorundadır; aksi hâlde borçlu tarafın böyle bir dayanağı yoksa indirim uygulanamaz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sözleşmede açıkça "vadeden önce ödeme yapılamaz" şeklinde bir düzenleme varsa erken ifa mümkün değildir; bu yasağa rağmen yapılan ödeme, alacaklı tarafından kabul edilmeyerek temerrüt ihtilafına yol açabilir.
• Erken ifada bulunan borçlu, sözleşmede hüküm bulunmasa bile otomatik faiz indirimi veya iskonto beklentisine girmemelidir; kanunen böyle bir hak tanınmamıştır.
• Vadeli çek veya senetlerde alacaklı, erken ödeme sonrası senedi iade etmezse borçlu ispat güçlüğü yaşayabilir. Bu sebeple erken ifanın banka kanalıyla ve makbuz karşılığında yapılması hukuki güvence sağlar.
• Şirketlerde erken ödeme, mevcut ödeme planını değiştiren bir protokol gerektiriyorsa, bu değişiklik yazılı olarak karşı tarafın onayına sunulmalı; aksi hâlde ileride hesap mutabakatı ihtilafları doğabilir.