# GEÇİCİ MADDE 11
Çeklerde Karekod Seri Numarası Zorunluluğu

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Geçici Madde 11, TTK’nın çeklere ilişkin 780. maddesine eklenen karekod ve seri numarası zorunluluğunun ne zaman devreye gireceğini netleştiren bir geçiş hükmüdür. Buna göre bankalar, 31/12/2016 tarihinden sonra çek hesabı sahiplerine bu iki unsuru taşımayan çek yaprağı veremez. Ancak bu tarihten önce basılmış çekler için karekod ve seri numarası aranmayacaktır.

Kanun koyucu, yeni güvenlik altyapısına uyum sağlanması için hem bankalara hem de işletmelere makul bir süre tanımıştır. Bu sayede piyasada dolaşan eski tip çekler bir anda geçersiz hale gelmemiş; aksine tedavülde kalmalarına izin verilmiştir. Esasen madde, bir yandan çek sahteciliğini önlemeyi amaçlarken diğer yandan ticari hayatın aksamaması için eski stokların kullanılmasına devam edilmesini güvence altına almaktadır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünelim: 2017 yılının ortasında bankasından yeni bir çek defteri teslim alıyor. Eğer defterdeki yapraklarda karekod ve seri numarası yoksa, bu çeklerle yapılan ödemeler ciddi hukuki sorunlara kapı aralayabilir. Çek, TTK m.780’de sayılan zorunlu unsurları taşımadığı için kambiyo senedi niteliği tartışmalı hale gelir; muhatap banka çeki kabul etmeyebilir veya karşılıksız işlemi gündeme gelebilir.

Bu nedenle işletmelerin 2016 sonrasında edindikleri çek defterlerinin mevzuata uygun olup olmadığını kontrol etmesi şarttır. Seri numarası genellikle çekin ön yüzünde, karekod ise çekin belirli bir bölümünde bulunur. Bankadan alınan her defter için bu unsurların varlığı teyit edilmeli; özellikle muhasebe birimleri eski tip çek stoklarını yeni tarihle düzenlememelidir. 31/12/2016’dan önce basılmış çekler hâlâ kullanılabilir olsa da, bu tarihten sonra basılan çeklerin mutlaka karekod ve seri numarası içermesi gerekir. SicilAI olarak önerimiz; çek defterlerinin teslim alındığı tarihi ve çeklerin basım bilgilerini gösteren banka yazılarını saklamanız, olası bir uyuşmazlıkta elinizde güçlü bir delil bulunmasını sağlar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• 31/12/2016 sonrasında basılan çek yapraklarında karekod veya seri numarasının bulunmaması, çekin zorunlu unsurlarını eksik bırakır ve çekin geçerliliği tartışmalı hale gelir; bu durum ödemenin gecikmesine ve icra takibinde güçlüklere neden olabilir.
• Eski tip çekleri yeni tarihlerle düzenlemek, kanunun açık yasağını ihlal anlamına gelir. Banka ile yaşanan ihtilaflarda bu durum aleyhe delil oluşturur.
• Şirket devir veya birleşme süreçlerinde aktifte görünen çek stoklarının mevzuata uygunluğu incelenmezse, şirketin borç ödeme araçları hukuken tartışmalı hale gelebilir ve sicil işlemleri sırasında ilave açıklamalar gerekebilir.
• Bankaların hatalı olarak eski tip çek defteri vermesi durumunda, bu çekler kullanılmadan bankaya iade edilmeli ve çeklerin yeni mevzuata uygun olduğuna dair yazılı taahhüt alınmalıdır. Aksi takdirde doğacak zararlardan hesap sahibi de kolayca etkilenebilir.