# GEÇİCİ MADDE 12
Arabuluculuk Dava Şartı Geçmişe Uygulanmaz

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu geçici madde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na 7155 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle eklenen “dava şartı olarak arabuluculuk” kurallarının zaman bakımından uygulanmasını düzenler. Bilindiği gibi TTK’nın 5/A maddesi başta olmak üzere, ticari uyuşmazlıkların bir bölümünde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunlu hale getirilmiştir. Geçici Madde 12 ise bu zorunluluğun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla derdest olan davalara uygulanmayacağını hükme bağlar. Başka bir anlatımla; söz konusu hükümler yürürlüğe girmeden önce açılmış ve ilk derece mahkemesinde, bölge adliye mahkemesinde veya Yargıtayda görülmekte olan bir davada hâkim, taraflara “önce arabuluculuğa başvurun” diyemez ve bu eksikliği dava şartı yokluğu sayarak davayı reddedemez. Düzenleme, tarafların yargılama sürecinde kazandığı usulî konumu korumayı ve uyuşmazlığı dava safhasına taşımış kişileri sonradan ortaya çıkan yeni bir külfetle karşı karşıya bırakmamayı amaçlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirketin 2018 yılında, ticari alacağının tahsili için müşterisi aleyhine dava açtığını düşünelim. Dava; arabuluculuk dava şartı hükümlerinin yürürlüğe girdiği tarihten sonra da devam eden duruşmalarla sürmektedir. Bu durumda mahkeme, dosyayı arabuluculuğa gönderemez ve dava şartı eksikliğinden bahisle davanın usulden reddine karar veremez. Çünkü dava, şartın yürürlüğe girmesinden önce açılmıştır ve geçici madde bu dosyayı korumaktadır. Ancak aynı şirket; aynı müşteriden doğan ayrı ve yeni bir alacak kalemi için hükümlerin yürürlüğe girmesinden sonra yeni bir dava açacaksa, bu davayı açmadan önce arabulucuya başvurmuş olması ve sürecin anlaşamama ile sonuçlanması gerekir. Yani belirleyici ölçüt, uyuşmazlığın doğum tarihi değil; davanın açılış tarihidir. Şirket sahiplerinin ve avukatların, dava açılış tarihi ile arabuluculuk dava şartının yürürlük tarihini birlikte değerlendirmesi gerekir. SicilAI olarak önerimiz; ticari defter, fatura ve cari hesap kayıtlarından doğan alacaklarda dava açılmadan önce mutlaka bir hukuk uzmanından geçici madde kapsamında görüş alınmasıdır; çünkü davanın hangi yargı merciinde ve hangi aşamada olduğu, kuralın kapsamını doğrudan etkiler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Uyuşmazlığın eski olmasına güvenmek: Sözleşmenin ya da borcun doğum tarihi değil, dava dilekçesinin mahkemeye verildiği tarih esas alınır. Dava şartı yürürlüğe girdikten sonra açılan yeni davada arabuluculuk süreci atlanırsa, dava usulden reddedilebilir.
• Islah ve karşı dava ile eklenen yeni talepler: Derdest dava sürerken, yürürlük tarihinden sonra ıslah veya karşı dava yoluyla dava kapsamına giren yeni bir talep, bazı hâllerde yeni bir dava şartına tabi kabul edilebilir. Bu durum, usulden ret riskini beraberinde getirir.
• Arabuluculuk son tutanağının eksik sunulması: Dava şartına tabi yeni bir davada, arabuluculuk süreci sonunda düzenlenen ve anlaşamadığı gösteren son tutanağın dava dilekçesine eklenmemesi hâlinde mahkeme davayı ön incelemede reddedebilir.
• Yeniden dava açılması hâlinde derdestlik yanılgısı: Dava açılmamış sayılma veya usulden ret sonrasında aynı alacak için tekrar dava açılırsa, bu dosya geçici madde kapsamında derdest dava sayılmaz. Yeni açılan bu dava için arabuluculuk şartının yerine getirilmesi zorunludur.