# MADDE 10
Ticari Borçta Faiz Ne Zaman Başlar

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, ticari hayatta bir borcun faizinin hangi andan itibaren işlemeye başlayacağını düzenler. Maddeye göre iki temel durum söz konusudur: Eğer borç için bir vade (son ödeme tarihi) belirlenmişse, faiz o vadenin dolduğu günü takip eden süreçte işlemeye başlar. Eğer taraflar arasında belli bir vade kararlaştırılmamışsa, bu durumda faiz, alacaklının borçluya gönderdiği ihtar (uyarı) tarihinden itibaren işler. Ancak maddenin en kritik noktası "aksine sözleşme yoksa" istisnasıdır. Taraflar, yaptıkları sözleşmede faizin daha geç veya daha erken bir tarihten itibaren işlemeye başlayacağını serbestçe kararlaştırabilirler. Bu hüküm, Türk Ticaret Kanunu'nun ticari işlere özgü esnekliğini yansıtır ve emredici değil, tamamlayıcı bir nitelik taşır. Yani bir tacir, borcun vadesini ve faiz başlangıç tarihini sözleşme özgürlüğü çerçevesinde düzenleyebilir; ancak böyle bir düzenleme yoksa kanun devreye girerek borçluyu ve alacaklıyı koruyan bu varsayılan kural uygulanır. Bu düzenleme, özellikle ticari alacakların zamanında tahsil edilememesi durumunda alacaklının uğrayacağı zararın karşılanmasını amaçlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle somutlaştıralım: Bir toptancı, bir perakendeciye 100.000 TL tutarında mal satmış ve faturada "30 gün vadeli" kaydı düşülmüştür. Vade tarihi 31 Mart ise, perakendeci bu tarihte ödeme yapmazsa, faiz 1 Nisan'dan itibaren işlemeye başlar ve alacaklı herhangi bir ihtarname çekmek zorunda kalmaz. Öte yandan faturada vade belirtilmemişse, malın tesliminden sonra alacaklının borçluya noter aracılığıyla veya yazılı bir ihtarname göndererek ödeme talep etmesi gerekir. Faiz ancak bu ihtarın borçluya ulaştığı tarihten itibaren işler. Bu süreçte tarafların ticari defterleri, faturalar ve cari hesap ekstreleri belirleyici rol oynar. Şirket sahipleri bu hesaplamaları yaparken, sözleşme metinlerinde faiz başlangıcına ilişkin açık bir hüküm bulunup bulunmadığını denetlemelidir. Ayrıca SicilAI platformu üzerinden yapılan sözleşme ve fatura incelemelerinde, bu tür vade ve faiz kayıtlarının eksiksiz ve tutarlı olmasına dikkat edilmesi gerekir; aksi halde alacaklı taraf, faiz hakkını zamanında ve tam olarak talep edemez.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İhtarname çekilmeden faiz işletilmeye çalışılması: Vadesi belli olmayan borçlarda, ihtar gönderilmeksizin geçmişe dönük faiz talep etmek yasal dayanaktan yoksundur; bu durum dava aşamasında alacaklının aleyhine sonuç doğurabilir.
• Sözleşmedeki faiz hükmünün göz ardı edilmesi: Taraflar sözleşmede faizin başlayacağı tarihi farklı kararlaştırmış olabilir. Bu kayıt dikkate alınmadan kanuni varsayılan kurala göre hesap yapılması hatalı faiz alacağına yol açar.
• Vade tarihinin belirsiz veya ispat edilemez olması: Faturada vade tarihi açıkça yazılmamış veya sözlü anlaşmaya dayanılıyorsa, vadenin başladığını ispat külfeti alacaklıya düşer; yazılı belge bulunmayan durumlarda ihtar tarihi esas alınır.
• İhtarın tebliğ edilememesi: Gönderilen ihtarın borçluya ulaşmadığı durumlarda faiz işlemez. İhtarnamenin noter aracılığıyla ve doğru adrese gönderilmemesi, faiz hakkını ortadan kaldırabilir.
• Vade sonrası ödemede hak düşürücü sürelerin kaçırılması: Faizin yanı sıra anaparaya ilişkin zamanaşımı ve temerrüt faizi süreleri de TTK ve TBK hükümlerine göre izlenmelidir.