# MADDE 1054
Yapı Halindeki Gemi İpoteği Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, henüz inşaatı devam eden ve denize indirilmemiş gemilerin (yapı hâlindeki gemilerin) ipotek edilebilmesini düzenliyor. Normalde bir gemi ancak tamamlandıktan sonra ipotek edilebilirken, Kanun bu kurala istisna getiriyor. Gemi inşaatı sırasında finansman sağlamak isteyen bir yatırımcı veya tersane, yarım kalmış gemiyi teminat olarak gösterebilir. Ancak bu ipoteğin kurulabilmesi için iki temel şart var: (1) Geminin omurgasının konulmuş olması, (2) Geminin kızaktan indirilinceye kadar geçen sürede, üzerinde görülebilir bir yere konulan ad ve numara ile açık ve sürekli şekilde ayırt edilebilir olması. Ayrıca üçüncü fıkra önemli bir sınır getiriyor: İnşaat tamamlandığında 18 gros tondan (GRT) küçük olacak bir tekne veya yat üzerinde ipotek kurulamaz. Bu tonaj sınırı, küçük deniz araçlarının ipoteğe konu olmasını engelliyor.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Şöyle düşünün: Bir armatör, tersaneye 1.000 gros tonluk bir kuru yük gemisi sipariş etti. İnşaat başladı, omurga kızağa konuldu. Armatör bu aşamada bankadan kredi kullanmak istiyor. Banka da teminat istiyor. İşte madde 1054 burada devreye girer. Tersane, geminin omurgasına ve görünen bir yerine "SICILAI-1" adını ve "No: 7" numarasını işlerse, bu yapı hâlindeki gemi artık hukuken tanımlanabilir bir varlık hâline gelir. Banka lehine gemi ipoteği tesis edilebilir ve kredi süreci başlar. Bu ipotek, gemi sicilinde "yapı hâlinde gemi" kaydı altında gösterilir. Gemi tamamlanıp kızaktan indirildiğinde ise ipotek, tamamlanmış gemi üzerinde aynen devam eder. Sicil işlemleri açısından, gemi sicil müdürlüğüne başvuruda geminin adı, numarası, tonajı ve inşa durumunu gösteren belgeler sunulur. SicilAI olarak özellikle belirtelim: Bu aşamada gemiye verilen ad ve numaranın, tescil belgelerinde yer alan bilgilerle birebir aynı olması gerekir; aksi halde ipoteğin tescili gecikebilir veya geçersizlik riski doğabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Geminin omurgası konulmadan veya üzerine ad/numara işlenmeden yapılan ipotek işlemi geçersiz sayılabilir; bu nedenle noter ve sicil aşamasından önce geminin fiziksel durumunu gösteren tespit tutanağı istenir.
• 18 gros ton altında kalacak bir yapı için ipotek kurulmaya çalışılırsa, sicil müdürlüğü talebi reddeder; bu sınırın önceden hesaplanması gerekir.
• İpotek tescili sırasında yapı hâlindeki geminin "kızaktan indirilme" aşamasına gelmiş olması durumunda, kayıt türü değişir; güncelleme yapılmazsa ipotek hükümsüz kalabilir.
• İnşaatın hiç tamamlanmaması veya iflas senaryolarında, ipotekli alacaklının öncelik hakkını koruyabilmesi için geminin sigorta değeri ve inşa sözleşmesi gibi ek teminatlar göz ardı edilmemelidir.
• Gemiye verilen ad ve numara sonradan değiştirilirse veya silinirse, ayırt edilebilirlik ortadan kalkar; bu durum ipoteğin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirliğini zedeler.