# MADDE 1064
Donatma İştiraki Tanımı Kapsamı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1064, deniz ticaretinde önemli bir kavram olan “donatma iştiraki”nin yasal tanımını yapıyor. Donatma iştiraki, birden çok kişinin bir gemiye paylı mülkiyet biçiminde sahip olması ve bu gemiyi aralarında yaptıkları bir sözleşmeye dayanarak, ortak bir amaç için -yani menfaat sağlamak üzere- hepsi adına ve hesabına denizde veya suda kullanmasıdır. Gemi ticari faaliyetlerde kullanılıyorsa ve birden fazla malik varsa, ortaklık otomatik olarak donatma iştiraki sayılır.

İkinci fıkra ise kapsamı netleştirir: Bir geminin tek başına sahibi olan veya tek başına işletme hakkına sahip bulunan ticaret şirketleri veya diğer tüzel kişiler bakımından donatma iştirakine ilişkin hükümler uygulanmaz. Çünkü burada ortaklık iradesi ve birden çok donatanın varlığı söz konusu değildir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

İki veya daha fazla kişi bir yük gemisini birlikte satın alıp ticari yük taşımacılığı yapmak istediğinde, bu kişiler arasında bir donatma iştiraki sözleşmesi kurulur. Örneğin, iki ortak bir koster gemisinin her birine yüzde elli payla malik olur. Aralarında yapacakları yazılı sözleşme ile geminin nasıl işletileceğini, kâr ve zararın nasıl paylaşılacağını, yönetim yetkisini belirlerler. Bu yapı, tüzel kişiliği olmayan ancak hak ve borçlara ehil bir topluluk olarak gemi siciline tescil edilebilir.

Donatma iştirakinin tescili, şirket kurmaktan farklıdır. Gemi işletmeciliği yapacak ortaklar, limited veya anonim şirket kurmadan da bu yolla ticari faaliyette bulunabilirler. Sicil işlemlerinde, geminin malikleri “donatan” olarak görünür ve üçüncü kişilere karşı hak ve borçlar bu ortaklık adına yürütülür. Bu süreçte sözleşmenin açık ve eksiksiz olması büyük önem taşır. Ticaret sicili ve gemi sicili uygulamalarında, özellikle donatanların sorumluluk ve temsil yetkilerinin iyi kurgulanması gerekir. SicilAI olarak hazırladığımız bu tür rehberler, donatma iştiraki kurulurken dikkat edilmesi gereken hukuki ayrıntıları sade bir dille anlatmayı amaçlar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Yazılı sözleşme yapılmaması: Donatma iştiraki, aralarında sözleşme yapılmasını şart koşar. Sözleşme yapılmazsa hangi hükümlerin uygulanacağı ve pay sahiplerinin sorumluluğu belirsizleşir.
• Eksik ortaklık iradesi: Paylı mülkiyet ile donatma iştiraki karıştırılmamalıdır. Gemi sadece ortak mülkiyete konuysa ve menfaat sağlama amacıyla işletilmiyorsa donatma iştirakinden söz edilemez.
• Tek malik durumunda yanlış uygulama: Bir ticaret şirketinin tek başına sahip olduğu gemi için donatma iştiraki tescil edilmeye çalışılması, ikinci fıkra gereği hukuken geçersizdir.
• Sorumluluk risklerinin göz ardı edilmesi: Donatma iştirakinde donatanların üçüncü kişilere karşı müteselsil sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu nedenle sözleşmede iç ilişki ve dış ilişki kurallarının açıkça düzenlenmesi gerekir.