# MADDE 1066
Donatma İştiraki Sözleşme Serbestisi Rehberi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1066. maddesi, deniz ticaretinde birden fazla kişinin (paydaş donatan) bir geminin mülkiyetine birlikte sahip olması durumunda aralarındaki ilişkinin nasıl yönetileceğinin temel kuralını koyar. Bu maddeye göre, donatanlar arasındaki hukuki ilişkilerde ve bu ortaklığı (donatma iştiraki) temsil edecek kişilerin belirlenmesinde öncelikli olarak kendi aralarında yaptıkları sözleşme geçerlidir. Yani kanun, donatanlara geniş bir sözleşme serbestisi tanımıştır. Taraflar, istedikleri gibi kar paylaşımı, yönetim, temsil yetkisi ve karar alma mekanizmalarını belirleyebilir. Ancak sözleşmede bir boşluk veya eksiklik varsa, kanun koyucu bu boşluğu doldurmak için 1067 ile 1087. maddeler arasındaki düzenlemelerin devreye gireceğini hükme bağlamıştır. Bu, bir geminin birden fazla kişi tarafından ortaklaşa işletilmesinde esnekliği esas alan ama boşluk durumunda emredici bazı kurallarla güvence sağlayan bir yapıdır. İş dünyası açısından bakıldığında, bu madde; "kendi sözleşmeni yap, ancak yapmazsan kanun sana yol gösterir" mesajını verir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Diyelim ki dört iş ortağı bir kuru yük gemisi satın aldı. Her biri %25 paya sahip. Aralarında sadece noterde bir "gemi alım sözleşmesi" yaptılar; geminin nasıl yönetileceğine dair hiçbir hüküm koymadılar. İşte bu durumda donatma iştiraki sözleşmesi eksik kabul edilir ve 1067-1087. maddeler devreye girer. Örneğin, 1067. madde uyarınca pay çoğunluğu ile karar alma esasları uygulanır. Bu tür bir senaryoda, gemi kaptanının atanması, navlun sözleşmelerinin yapılması gibi olağan işler için bile paydaşların çoğunluğunun onayı aranır. Sicil işlemleri açısından ise durum daha kritiktir: Gemi sicilinde donatma iştiraki adına işlem yapabilecek "müşterek temsilci" atanması gerektiğinde, bu temsilcinin yetkileri ve sınırları ya sözleşmeyle açıkça belirlenmelidir ya da kanunun varsayılan düzenlemelerine göre tespit edilir. SicilAI olarak şunun altını çiziyoruz: Deniz ticaretinde faaliyet gösterecek ortaklıkların, daha gemi siciline tescil aşamasında sözleşmelerini yazılı ve eksiksiz hale getirmeleri, ileride yaşanacak anlaşmazlıkların önüne geçen en etkili yoldur. Bankalar, sigorta şirketleri ve gemi alacaklıları da bu sözleşmeye göre muhatap belirler; bu nedenle sözleşme sadece ortakları değil, üçüncü kişilerle yapılacak tüm işlemleri de etkiler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sözleşme yapılmaması: Donatma iştiraki kurulurken yazılı bir sözleşme yapılmazsa, taraflar kanunun varsayılan düzenlemelerine tabi olur. Bu durum, özellikle oylama çoğunluğu ve temsil yetkisi konularında ortakların iradesi dışında sonuçlar doğurabilir.
• Eksik hükümler: Sözleşme yapılsa bile, giderlere katılma, kâr dağıtımı, geminin satışı veya ipotek edilmesi gibi önemli konularda hüküm bulunmazsa, 1067 ilâ 1087 arası maddeler otomatik olarak uygulanır ve bu maddelerin bazıları emredicidir. Tarafların özgürlüğü ancak açık hüküm bulunan alanlarda geçerlidir.
• Temsil yetkisinin belirsizliği: Donatma iştirakini dışarıya karşı kimin temsil edeceği sözleşmede açıkça belirtilmezse, yönetici ortak veya donatanların çoğunluğu tarafından atanan kişi gibi kanuni karinetler devreye girer. Bu, üçüncü kişilerle yapılan sözleşmelerde yetki karmaşasına ve geçersizlik iddialarına neden olabilir.
• Sözleşme değişikliklerinin tescili: Sonradan yapılan sözleşme değişikliklerinin gemi siciline tescil ettirilmemesi, iyi niyetli üçüncü kişilerin eski hükümlere güvenerek işlem yapmasına yol açar ve ortakların bu işlemlerle bağlı tutulması riskini doğurur.
• Kanaatle hareket etme: "Sözleşme yok ama zaten anlaşırız" diye düşünmek, paydaşların birbirine düşmesi durumunda geminin işletilememesine, demuraj ve navlun kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle madde 1066'nın işaret ettiği sözleşme özgürlüğünü, ciddi ve profesyonel bir ortaklık sözleşmesi hazırlayarak kullanmak gerekir.