# MADDE 1075
Gemi muduru bilgi verme hesap sorma hakki

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, bir donatma iştiraki (birden fazla kişinin bir gemiyi ortaklaşa işletmek üzere kurduğu adi ortaklık) içindeki bilgi edinme ve denetim mekanizmasını düzenler. Gemi müdürü, bu ortaklığın yöneticisi konumundadır. Maddenin ilk fıkrasına göre; gemi müdürü, paydaş donatanlardan (ortaklardan) her birinin talebi halinde, donatma iştirakine ait tüm işler hakkında bilgi vermek ve ortaklığa ait bütün defterlerle belgeleri göstermekle yükümlüdür. Buradaki önemli nokta, bu hakkın kullanılabilmesi için ortakların herhangi bir gerekçe göstermesine veya belirli bir oy oranına ulaşmasına gerek olmamasıdır: tek bir paydaş dahi isterse bilgi alma hakkını kullanabilir. İkinci fıkrada ise hesap verme mekanizması düzenlenmiştir. Ortaklar kurulu, her zaman gemi müdürünün hesap vermesine karar verebilir. Gemi müdürünün sunduğu hesabın çoğunluk tarafından onaylanması ve yaptığı işlerin uygun bulunması, bu onaya karşı oy kullanan ortakların itiraz haklarını ortadan kaldırmaz. Yani azınlıkta kalan ortaklar, onay kararına rağmen dava açma veya hukuki yollara başvurma hakkını saklı tutar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir armatörlük şirketinde ortağın biri, gemi müdürünün yaptığı harcamalardan veya bağladığı navlun sözleşmelerinden şüphelendiğini düşünelim. Bu madde sayesinde ortak, tek başına gemi müdürüne başvurarak tüm ticari defterleri, gemiye ait bakım masraflarını, yakıt faturalarını ve kira sözleşmelerini inceleyebilir. Gemi müdürü bu talebi reddedemez. Uygulamada, gemi müdürünün hesap vermesi konusunda ortaklar kurulunda bir karar alınır ve müdür bilanço veya faaliyet raporu sunar. Çoğunluk bu raporu onaylasa bile, oyuna karşı çıkan ortaklar örneğin geminin zararına satıldığını veya müdürün kendi şirketine yüksek komisyonlar ödendiğini tespit ederse, bu durumu yargıya taşıyabilir. Bu madde aynı zamanda gemi müdürünün kayıt dışı işlem yapmasını engelleyen caydırıcı bir denetim aracıdır. Sicil işlemlerinde ise gemi müdürünün yetkileri ve sınırları ticaret siciline tescil edilirken, bu madde ortaklara sicilde görünen yetkilerin ötesinde bir bilgi edinme güvencesi sağlar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Bilgi talebinin zamanında yapılmaması: Ortaklar, bilgi ve belge görme hakkını yıllarca kullanmazsa, gemi müdürünün usulsüz işlemleri zaman aşımına uğrayabilir veya dava süreci zorlaşır.
• Defter ve belgelerin eksik veya makyajlı tutulması: Gemi müdürü, göstermekle yükümlü olduğu iki ayrı defter seti oluşturarak ortakları yanıltabilir; bu durumda belgelerin bağımsız bir mali müşavir veya SicilAI gibi platformlar üzerinden doğrulatılması gerekir.
• Çoğunluk onayına güvenilmesi: Hesap onayı, azınlık ortakların itiraz hakkını düşürmediği halde, birçok ortak onay kararından sonra dava açma süresini kaçırmaktadır. Onaya muhalif kaldığınızı mutlaka tutanağa yazdırın.
• Sözlü bilgi talebinde ispat sorunu: Bilgi isteminin yazılı yapılmaması ve gemi müdürünün "talep gelmedi" savunması, uyuşmazlık halinde ortak aleyhine sonuç doğurabilir.
• Hesap verme kararının alınamaması: Gemi müdürü aynı zamanda çoğunluk paya sahipse, ortaklar kurulunu toplantıya çağırmayarak hesap verme kararını engelleyebilir; bu durumda mahkemeden kayyım atanması talep edilmelidir.