# MADDE 1078
Donatma İştiraki Paydaş Değişikliği

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, deniz ticaretinde birden fazla kişinin bir gemiye paylı mülkiyetle sahip olup onu birlikte işletmek amacıyla kurduğu donatma iştiraki adlı ortaklığı korur. Birinci fıkraya göre, paydaş donatanlardan birinin kişiliğinde ölüm, iflas, gaiplik, payını devretme gibi bir değişiklik olsa bile donatma iştiraki kendiliğinden sona ermez. Yani iştirakin devamı, paydaşların şahıslarına bağlanmamıştır; ölenin mirasçıları veya payı devralan üçüncü kişi, otomatik olarak bu ortaklığın içinde yer alır.

İkinci fıkra ise çok önemli bir güvence getirir: Hiçbir paydaş donatan, diğer paydaşların kararıyla veya oy çokluğuyla iştirakten çıkarılamaz. Bu düzenleme, azınlıkta kalan paydaşın ortaklık hakkını ve mülkiyet hakkını keyfi müdahalelere karşı korur. Ticari hayattaki karşılığıyla: “Gemi ortaklığında kimse kimseyi kapı dışarı edemez.”

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Somut bir örnekle açıklayalım: Bir koster gemisi üç ortak tarafından donatma iştiraki şeklinde işletiliyor. Ortaklardan biri vefat ettiğinde, iştirakin feshedilip geminin satılması gerekmez. Mirasçılar, ölen paydaşın yerine geçer ve donatma iştiraki aynen devam eder. Ticaret sicili ve gemi sicili işlemlerinde yalnızca paydaş değişikliğinin tescil ve ilanı yapılır; iştirak sözleşmesinin yeniden kurulması veya tasfiye sürecine girilmesi gerekmez. Bu sayede geminin ticari faaliyeti kesintisiz sürer ve işletme kaybı yaşanmaz.

Benzer şekilde, bir paydaş hissesini üçüncü bir kişiye devrederse, devralan kişi diğer paydaşların onayı olmasa dahi iştirak sözleşmesinin tarafı hâline gelir. Bu nedenle uygulamada iştirak sözleşmelerine, pay devrinin sınırlandırılması ve önalım hakkı gibi şartlar eklenerek ortaklık yapısının kontrol altında tutulması önerilir. SicilAI olarak, iştirak sözleşmesi kurulurken bu tür koruyucu hükümlerin mutlaka eklenmesini ve sicil işlemlerinde güncel paydaş listesinin eksiksiz tutulmasını tavsiye ediyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Pay devrinin önü açık kalabilir: Sözleşmede devir yasağı veya önalım hakkı düzenlenmemişse, ortaklar istemediği bir kişi paydaş olarak iştirake girebilir.
• Mirasçı çokluğu yönetimi kilitleyebilir: Bir paydaşın ölümü hâlinde birden fazla mirasçı devreye girer; oy haklarının kullanımı ve temsil konusunda uyuşmazlık çıkabilir. Bu nedenle sözleşmeye miras hâlinde temsilci atanacağına dair hüküm eklenmelidir.
• “Çıkarılamama” kuralı nispi emredicidir: İştirak sözleşmesine “şu durumda ortak çıkarılır” biçiminde hüküm konulamaz; aksi hüküm geçersizdir. Çıkarma ancak kanuni haklı sebep hâlinde yargı kararıyla mümkün olabilir.
• İflas hâlinde yeni paydaş sıkıntısı: Paydaşın iflâsı sonucu payın haczedilip satılması hâlinde, iştirake dışarıdan zoraki bir ortak girebilir; bu durum ortaklık ilişkilerini zedeleyebilir.