# MADDE 1079
Kaptan Paydaş Donatan İşten Çıkarılma Hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1079. maddesi, aynı zamanda geminin ortağı (paydaş donatan) olan bir kaptanın işten çıkarılması durumunda ortaya çıkan özel bir hakkı düzenler. Normal şartlarda bir kaptanın işine son verildiğinde yalnızca işçilik veya hizmet sözleşmesinden doğan tazminat hakları gündeme gelir. Ancak kaptan, o geminin hisselerine de sahipse, donatanlar arasındaki sözleşme gereği "iştirak donatanı" sıfatı taşıyorsa ve rızası olmadan işine son verilmişse, kaptana ek bir koruma sağlanmıştır.

Bu koruma sayesinde kaptan, kendisine ait olan gemi payının diğer donatanlar tarafından bilirkişilerce belirlenecek rayiç değeri üzerinden satın alınmasını talep edebilir. Böylece hem işini kaybeden hem de artık birlikte çalışmak istemediği ortaklarla aynı gemide hissedar olarak kalmak zorunda olmayan kaptan, ortaklıktan çıkarak payının karşılığını nakden alabilir. Bu hak, kaptanın onayı alınmadan işine son verilmesi şartına bağlıdır; kendi isteğiyle ayrılırsa bu hüküm uygulanmaz.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle somutlaştıralım: Bir geminin %40 hissesi, aynı zamanda o gemide kaptan olarak çalışan Ahmet Bey'e aittir. Diğer %60 hisse ise iki farklı ortaktadır. Ortaklar arasındaki sözleşme uyarınca Ahmet Bey aynı zamanda iştirak donatanı olarak görev yapmaktadır. Şirket veya donatanlar kurulu, Ahmet Bey'in kaptanlık sözleşmesini onayını almadan feshederse, Ahmet Bey yalnızca kıdem/ihbar tazminatı değil, ayrıca sahip olduğu %40 payın bilirkişi değerlendirmesiyle satın alınmasını talep edebilir. Bu talep, diğer ortaklar için zorunlu bir satın alma yükümlülüğü doğurur.

Bu süreçte uygulamada dikkat edilmesi gereken nokta, devrin geminin paylı mülkiyetine ilişkin olması nedeniyle gemi sicili kayıtlarının güncellenmesi gerektiğidir. Bilirkişi raporuyla belirlenen değer üzerinden pay devri yapılır ve bu devir, donatanların sicildeki hisse oranlarını değiştirir. Arabuluculuk veya dava süreciyle karara bağlanan bu tür uyuşmazlıklarda, pay devrinin tescili ve yeni durumun sicile işlenmesi için noter onaylı ihtarnameler, bilirkişi raporları ve mahkeme kararlarına ihtiyaç duyulur. SicilAI olarak bu süreçlerde evrak takibi ve süre yönetimi konusunda doğru bir rehberlik yapmanın, hakkın kaybedilmemesi açısından kritik olduğunu özellikle vurguluyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Hak düşürücü süre: Kaptanın bu talebi "haklı bir sebep olmaksızın geciktirilirse" hakkı düşer. Madde açık bir süre öngörmemiştir; bu nedenle fesihten sonra makul bir süre içinde talebin ileri sürülmemesi, hakkın kaybına yol açabilir. İhtarname veya dava açmakta geç kalınmamalıdır.
• Bilirkişi değeri itirazları: Diğer donatanlar bilirkişi raporuna itiraz ederek değeri düşürmeye çalışabilir. Objektif ve güvenilir bir bilirkişi seçimi yapılmazsa pay bedeli eksik ödenebilir.
• Sözleşme hükümlerinin göz ardı edilmesi: Donatanlar arası sözleşmede kaptanın ayrılmasına ilişkin özel düzenlemeler varsa, bu maddedeki hak ile birlikte değerlendirilmelidir. Sözleşmede daha ağır koşullar veya farklı bir değerleme yöntemi kararlaştırılmış olabilir.
• İstifa ile işten çıkarma karışıklığı: Kaptan kendi rızasıyla ayrılmışsa ya da emeklilik nedeniyle sözleşme sona ermişse bu madde uygulanmaz. "Onay olmaksızın" şartının gerçekleşip gerçekleşmediği iyi tespit edilmelidir.
• Sicil tescil işlemlerinin aksaması: Pay devri yapılmasına rağmen gemi siciline tescil edilmezse, kaptan hâlâ görünürde paydaş donatan olarak kalır ve bu durum ileride sorumluluk doğurabilir. Devrin tescili için gerekli masrafların ve harçların zamanında yatırılması gerekir.