# MADDE 1080
Paydaş Donatanların Sorumluluğu Nasıl Belirlenir

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1080. maddesi, bir geminin birden fazla kişi tarafından ortaklaşa sahip olunması durumunda (paydaş donatanlık / iştirak halinde gemi sahipliği), bu ortakların üçüncü kişilere karşı nasıl sorumlu olacağını düzenlemektedir. Maddeye göre, deniz alacaklarından doğan sorumluluğun sınırlandırılmasına ilişkin özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, her bir paydaş donatan, iştirakin (donatma iştirakinin) borçlarından dolayı üçüncü kişilere karşı yalnızca kendi iştirak payı oranında şahsen sorumludur. Başka bir ifadeyle, ortaklardan biri diğerinin borcundan dolayı tüm malvarlığıyla sınırsız sorumlu tutulamaz; sorumluluk, payıyla orantılı olarak bölünmüştür. Madde aynı zamanda, deniz hukukunda öngörülen özel sınırlama rejimlerinin (örneğin deniz alacakları için getirilen sınırlı sorumluluk düzenlemelerinin) bu genel kuraldan önce uygulama alanı bulacağını da ifade etmektedir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir geminin birden fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından ortaklaşa satın alınarak işletilmesi ticari hayatta oldukça yaygındır. Paydaş donatanlar, aralarında bir donatma iştiraki sözleşmesi yaparak gemiyi ortak bir işletme altında çalıştırırlar. İşte bu iştirakin ticari faaliyetleri sırasında doğan borçlar (örneğin yakıt alımı, kiralama bedeli, mürettebat ücretleri, liman masrafları veya acente hizmet bedelleri) ödenmediğinde, alacaklılar her bir paydaş donatana başvurabilir. Ancak bu başvuru sınırsız değildir; her paydaş, iştirak payı oranında şahsen sorumlu tutulur. Örneğin üç paydaşın %40, %35 ve %25 oranında payı varsa, iştirakin 1 milyon TL tutarındaki bir borcundan dolayı her biri yalnızca kendi oranı üzerinden (sırasıyla 400.000 TL, 350.000 TL ve 250.000 TL) sorumlu olur. Bir paydaş, diğerinin payına düşen kısmı ödemek zorunda değildir. Sicil işlemleri bakımından ise, donatma iştirakinin tescilinde paydaşların pay oranlarının açıkça gösterilmesi, bu sorumluluğun belirlenmesinde ve üçüncü kişilerin haklarını kullanmasında büyük önem taşır. Sicil kayıtlarında pay oranını doğru beyan etmemiş bir paydaş, kendi lehine bir savunma geliştirmekte zorlanabilir; bu nedenle pay oranlarının tapu ve ticaret sicili kayıtlarına doğru işlenmesi kritiktir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Donatma iştiraki sözleşmesinde pay oranlarının açıkça yazılmaması, uyuşmazlık hâlinde sorumluluğun kapsamını belirsizleştirir; alacaklılar aleyhe yorum yapabilir.
• Deniz alacaklarına özgü sınırlama hükümlerinin (örneğin gemi alacaklısı hakkı, deniz alacaklarına ilişkin sorumluluk sınırlama rejimi) varlığından haberdar olunmaması, bu istisnai korumalardan yararlanılamamasına yol açabilir.
• Sicil kayıtlarında paydaşların ve pay oranlarının eksik veya hatalı beyan edilmesi; sicile güven ilkesi gereği üçüncü kişilerin taleplerinin farklı bir oranda belirlenmesine neden olabilir.
• Sorumluluğun pay oranıyla sınırlı olduğunu düşünerek ayni veya şahsi kefalet ya da müteselsil sorumluluk taahhüdü veren donatan, bu ek taahhütlerle birlikte kanuni sınırlamanın ötesinde bir risk üstlenmiş olabilir.