# MADDE 1094
Kaptanın Gemiden Ayrılma Yasağı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, ticari gemilerde kaptanın (gemi müdürünün) gemiyi hangi koşullarda terk edebileceğini düzenler. Temel kural şudur: Yükleme başladıktan boşaltma bitinceye kadar geçen sürede kaptan, ikinci kaptanla birlikte aynı anda gemiden ayrılamaz. Yani gemide mutlaka yetkili bir yönetici bulunmak zorundadır. Eğer kaptanın ayrılması zorunlu bir sebebe dayanıyorsa, yerine zabitler veya tayfalar arasından uygun birini vekil olarak bırakmadan gemiyi terk edemez. Ayrıca bu kural, geminin güvenli olmayan bir limanda veya demirleme yerinde olduğu durumlarda, yükleme öncesi ve boşaltma sonrası dönemlerde de geçerlidir. Son fıkra ise daha sert bir koşul getirir: Gemi denizdeyken veya yakın bir tehlike varsa, kaptanın ayrılmasını haklı kılan zorunlu bir durum olmadıkça gemide kalmakla yükümlüdür.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir gemi sahibi veya donatan olarak bu madde, operasyonel süreçlerinizi doğrudan ilgilendirir. Diyelim ki geminiz bir limanda yük alıyor. Kaptanın, acil bir iş için karaya çıkması gerekebilir. Bu durumda kaptan, ikinci kaptanı veya uygun bir zabiti yetkili vekil olarak görevlendirip talimat bırakmadan gemiden ayrılamaz. Aksi halde hem kaptan hem de işletmeci şirket hukuken sorumlu tutulur. Özellikle gemi kiralama sözleşmelerinde, kaptanın bu yükümlülüğü işverenin talimatıyla bile ortadan kalkmaz. Sigorta poliçeleri de bu kuralı referans alır; kaptanın gemiyi usulsüz terk etmesi, hasar durumunda teminat kapsamının daralmasına neden olabilir. SicilAI olarak, bu tür hükümlerin uygulamada sıkça gözden kaçtığını ve özellikle liman devleti denetimlerinde cezai yaptırımlara yol açtığını gözlemliyoruz. Şirket sahipleri, kaptan seçerken ve iş talimatı verirken bu maddeyi mutlaka göz önünde bulundurmalı; kaptanın yetki devri prosedürlerini yazılı olarak güvence altına almalıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kaptanın, zorunlu sebep olmaksızın ikinci kaptanla birlikte gemiyi terk etmesi hâlinde, bu durum mürettebatın güvenliğini tehlikeye atar ve Türk Ticaret Kanunu'na göre hukuki sorumluluk doğurur.
• Kaptan ayrılmak zorunda kaldığında yerine vekil bırakılmazsa, gemide yapılacak sözleşmeler veya alınacak kararlar geçersiz sayılabilir; bu da ticari kayıplara neden olur.
• Geminin güvenli olmayan bir limanda demirli olduğu durumlarda, kaptanın ayrılmasına izin verilse bile mutlaka yetkili bir vekil bırakılmalıdır; aksi hâlde liman otoriteleri ceza uygulayabilir.
• Denizde seyir sırasında kaptanın, hayati bir tehlike veya zorunluluk olmadan gemiden ayrılması, terk olarak yorumlanır ve ağır yaptırımlarla karşılaşılır; bu durum sigorta tazminatının reddine yol açabilir.
• Vekil bırakılan kişinin yetkileri açıkça tanımlanmamışsa, kaptan dönene kadar yapılan işlemlerden doğan zararlardan donatan da sorumlu tutulabilir.