# MADDE 1098
Deniz Raporu Düzenlenmesi Kaptan Sorumluluğu
Resmi Kanun Metni
(1) Kaptan, yolculuk sırasında gemiyi veya taşınan eşyayı ilgilendiren veya başkaca bir maddi zarar doğurması muhtemel olan bir kaza meydana geldiğinde, gemi zayi olsa bile, bir deniz raporu düzenlenmesini istemeye yetkili ve kendisinden istendiği takdirde buna zorunludur. Deniz raporunun düzenlenmesini donatan veya ilgisi olduğunu ispat eden herkes isteyebilir. Deniz raporunun, vakit kaybetmeksizin aşağıda belirtilen yerlerden birinde düzenlenmesi istenebilir:
a) Varma limanında ve eğer varma limanı birden çok ise, kazadan sonra varılan ilk limanda.
b) Gemi tamir edildiği veya eşya boşaltıldığı takdirde barınma limanında.
c) Yolculuk geminin batması yüzünden veya diğer bir sebepten varma limanına ulaşmadan biter ise, kaptanın veya ona vekâlet eden kişinin uğradığı ilk elverişli yerde.
(2) Kaptan ölür veya deniz raporu düzenlettiremeyecek bir hâlde bulunursa, gemide kaptandan sonra en yüksek rütbeli zabit tespit yaptırmak zorundadır.
(3) Denizde can ve mal koruma hakkındaki mevzuat hükümleri saklıdır.
(4) Deniz raporu, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mahkemelerce düzenlenir. Diğer yerlerde, Türk Bayraklı gemiler için yerel mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere Türk konsoloslukları, deniz raporu düzenler.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, deniz ticaretinde kritik bir güvence mekanizması olan deniz raporunun hangi koşullarda ve kim tarafından düzenleneceğini düzenler. Bir başka deyişle, gemi yolculuğu sırasında herhangi bir kaza meydana geldiğinde, bu kazanın nedenlerini ve sonuçlarını resmi bir belgeye bağlamak zorunluluğunu getirir. Kaptan, gemiyi veya taşınan eşyayı ilgilendiren ya da maddi zarar doğurabilecek bir kaza olduğunda, gemi tamamen batsa bile, bu raporun düzenlenmesini istemekle yetkili ve talep halinde de zorunludur. Bu raporu yalnızca kaptan değil; gemi donatanı veya menfaatini ispat eden herkes talep edebilir. Deniz raporunun nerede isteneceği de nettir: kaza sonrası varılan ilk liman, barınma/tamir limanı ya da yolculuğun yarıda kaldığı ilk elverişli yer. Kaptanın ölümü veya rapor düzenleyemeyecek durumda olması halinde, gemideki en kıdemli zabit bu görevi üstlenir. Rapor, Türkiye sınırları içinde mahkemelerce; yurt dışında ise Türk konsolosluklarınca düzenlenir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir gemi işletmecisi veya yük sahibi olduğunuzu düşünün. Geminiz yola çıktı, fakat fırtına nedeniyle konteynerlerden bazıları denize düştü ya da makine dairesinde yangın çıktı. Sigorta şirketiniz hasar tazminatı ödemeden önce mutlaka olayın resmi bir tespitini isteyecektir. İşte tam bu noktada deniz raporu; sigorta sürecinin sağlıklı yürümesi, tazminat miktarının belirlenmesi ve olası hukuki uyuşmazlıklarda delil oluşturulması açısından hayati önem taşır. Madde, raporun “vakit kaybetmeksizin” düzenlenmesini şart koşar; bu da gecikmenin hak kaybına yol açabileceği anlamına gelir. Özellikle birden fazla varma limanı varsa, kazadan sonraki ilk uğrak limanında rapor talep edilmelidir. Kaptanın bunu yapmaması, donatanın sigorta tazminatında ret veya eksik ödeme riskiyle karşılaşmasına neden olabilir. Ayrıca, acil bir durumda raporun doğru yerde ve doğru merci önünde alınmaması, belgenin hukuki geçerliliğini tartışmalı hale getirir. SicilAI olarak önerimiz; gemi acenteleri ve donatanların, bu sürecin takibi için kaptana açık talimat vermesi ve raporun bir kopyasının derhal ilgili sigorta eksperine ulaştırılmasını sağlamasıdır. Böylece ticari uyuşmazlıkların önüne geçilebilir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Gecikmiş rapor talebi: Deniz raporunun “vakit kaybetmeksizin” istenmemesi halinde sigorta şirketleri, olayın zamanında bildirilmediği gerekçesiyle tazminat talebini reddedebilir.
- Yanlış merci seçimi: Türkiye sınırları içinde mahkeme yerine noter veya farklı bir idari birime başvurulması raporun usulüne uygun sayılmamasına yol açabilir; yurt dışında yetkili konsolosluğun atlanması da aynı sonucu doğurur.
- Kaptanın aciz hali: Kaptanın ölümü veya rapor düzenleyemeyecek bir durumda olmasına rağmen zabitin devreye girmemesi, zincirleme bir ihmal yaratır ve tüm sorumluluğu donatana yükler.
- Eksik beyan: Rapor içeriğinde kazanın boyutunun küçümsenmesi veya zararın gizlenmesi, hem hukuken cezai sorumluluk doğurur hem de sigorta poliçesinin iptaline neden olabilir.
- Can ve mal koruma mevzuatıyla çelişki: Maddenin 3. fıkrası gereği, denizde can ve mal korumaya ilişkin özel hükümler saklıdır; bu kuralların ihlali, deniz raporunu geçersiz kılabilir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.