# MADDE 1117
Kaptan Tasarrufu Donatan Sorumluluk Tazminatı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, deniz ticareti hukukunda kaptanın yük (eşya) üzerinde zorunlu olarak yaptığı tasarruflardan doğan sorumluluğu düzenler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1117. maddesi, kaptanın 1116. madde kapsamında eşya üzerinde satış, boşaltma veya benzeri bir tasarruf yapması hâlinde, bu yüzden zarar gören yük sahibine veya yükle ilgili kişilere karşı donatanın (gemi malikinin) tazminat ödemekle yükümlü olduğunu açıkça belirtir. Başka bir deyişle, kaptanın yükü kurtarma amacıyla yaptığı müdahale sonucu ortaya çıkan zarar, öncelikle donatanın sorumluluğundadır. Tazminatın hesabında ise 1186. maddeye atıf yapılmıştır; bu atıf, tazminatın üst sınırını ve hesaplama yöntemini belirler. Eğer satıştan elde edilen net bedel, 1186. maddedeki değerden yüksekse, donatanın ödeyeceği tazminatın dayanağı da net satış bedeli olur. Böylece yük sahibi, malının gerçek satış değerinden daha düşük bir tazminata mahkûm edilmez.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir gemide seyir sırasında yangın, su alma veya bozulma riski yaşandığını düşünelim. Kaptan, mürettebatı ve gemiyi kurtarmak için ambardaki meyve yükünün bir kısmını denize dökebilir veya en yakın limanda ürünün bozulmasını önlemek için acil satış yapabilir. Bu satış sırasında yük sahibi beklediği fiyatın altında bir bedelle karşılaşabilir. İşte bu durumda yük sahibi, zararını doğrudan donatandan talep edebilir. Donatan da gemisini ve yükünü bu tür risklere karşı sigortalatmalı ve kaptanın yetkilerini açıkça düzenleyen talimatlar hazırlamalıdır. Sicil işlemleri açısından geminin donatana aidiyeti, gemi sicilindeki tescil kaydından doğrulanır. SicilAI olarak önerimiz; donatanların, kaptanlarının acil durum yetkilerini ve sigorta poliçelerindeki tazminat limitlerini periyodik olarak gözden geçirmesi, olası bir uyuşmazlıkta sürecin hızlı yönetilmesini sağlar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kaptanın 1116. madde kapsamında olmayan keyfi bir tasarrufta bulunması, donatanı sorumluluktan kurtarabilir; bu nedenle kaptanın eylemlerinin hukuki dayanağı titizlikle incelenmelidir.
• Tazminat hesaplamasında 1186. maddedeki değerlerle net satış bedeli karıştırılmamalı; aşan kısım varsa doğru tutar esas alınmalıdır.
• Zarar gören yük ilgilileri zaman aşımı süresini kaçırır veya donatana usulüne uygun bildirimde bulunmazsa hak kaybı yaşanabilir.
• Sigorta teminatının kapsamı, kaptanın acil satış tasarrufunu karşılamıyorsa donatan tazminatı kendi ödemek zorunda kalabilir; poliçe şartları mutlaka kontrol edilmelidir.
• Satışın gerçek bir acil durum nedeniyle yapıldığını ispat külfeti donatana ait olabilir; bu yüzden kaptanın tuttuğu gemi jurnali ve olay raporları eksiksiz saklanmalıdır.