# MADDE 1126
Gemi Kira Sözleşmesinde Sigorta Yükümlülüğü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1126, bir geminin kiraya verilmesi durumunda kiracıya (gemiyi kiralayan işletmeye) önemli bir sigorta yükümlülüğü getirir. Bu hüküm, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda yer alan gemi kira sözleşmelerinin temel güvencesini oluşturur. Kiracı, gemiyi teslim aldığı andan itibaren geminin iadesine kadar geçen süre boyunca iki temel riski güvence altına almak zorundadır: Birincisi denizcilik rizikoları (tekne, makine, enkaz, avarya gibi fiziksel hasarlar), ikincisi ise sorumluluk rizikolarıdur (üçüncü kişilere, yüke veya çevreye verilen zararlardan doğan tazminat yükümlülükleri). Kiracı bu sigortaları yaptırmakla kalmayıp sigorta sözleşmesinin kurulduğunu kiraya verene önceden bildirmelidir. Yani sigorta poliçesi düzenlendikten hemen sonra kiraya verenin bilgilendirilmesi şarttır. Ayrıca poliçede kiraya verenin adının açıkça yazılması ve sigortanın “kimin olacaksa onun lehine” (loss payable / lehine kayıt) yaptırılması zorunludur. Bu son şart, sigorta teminatından sadece kiracının değil, geminin mülkiyet hakkına sahip olan veya bu hakkı sonradan devralan kişilerin de yararlanmasını sağlar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu madde, özellikle gemi kiralama (charter) işiyle uğraşan armatörler, gemi işletmecileri ve lojistik firmaları için hayati önem taşır. Ticari hayatta sıkça karşılaşılan senaryo şudur: Bir şirket, bir gemiyi belirli bir süre için kiralar. Şirket, maliyetleri düşürmek amacıyla sigortayı ya hiç yaptırmaz ya da düşük primli, eksik teminatlı bir poliçe tercih eder. Gemi, kiralama döneminde bir çatışma veya fırtına sonucu hasar gördüğünde, sigorta teminatı olmadığı için hem kiracı hem de gemi sahibi büyük bir maddi kayıpla karşı karşıya kalır. Bu madde, kiracıyı zorunlu olarak tam kapsamlı bir sigorta yaptırmaya yönlendirir. Sicilİşlemlerinde ise durum şöyle uygulanır: Kiraya veren gemi sahibi, sözleşmenin başında kiracıdan sigorta poliçesinin bir örneğini ve sigortanın kurulduğuna dair yazılı bildirimi talep eder. Kiracı, poliçeyi yaptırdıktan sonra bu belgeyi kiraya verene iletmezse, kiraya veren sözleşmeyi feshetme veya tazminat talep etme hakkına sahip olur. Pratikte, geminin sicile kayıtlı olması durumunda noter veya gemi sicil müdürlükleri de bu tür sigorta şartlarını sözleşme ekleriyle birlikte dosyada saklar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Kiraya verenin poliçede ismen yer almaması: Sigorta sözleşmesinde kiraya verenin adı yazılmadıysa, hasar durumunda sigorta şirketi kiraya verene ödeme yapmayı reddedebilir. Bu durum, gemi sahibini korumasız bırakır.
• “Kimin olacaksa onun lehine” kaydının konulmaması: Bu kayıt olmadan, gemi kiralama sırasında el değiştirirse yeni malik sigorta teminatından yararlanamaz. Ayrıca bu kaydın eksikliği, banka finansmanı olan gemilerde kredi veren kuruluşun da korunmasını engeller.
• Sigortanın kurulduğunun önceden bildirilmemesi: Bildirim yapılmadığında kiraya veren, teminatın varlığından haberdar olmaz; olası bir hasarda sigortanın geçersiz olduğu veya kapsamının dar olduğu gibi itirazlarla karşılaşabilir. Yargıtay kararlarında bildirim yükümlülüğünün ihlali ağır sonuçlar doğurabilmektedir.
• Sigorta süresinin yanlış hesaplanması: Poliçe, geminin iade tarihini kapsamıyorsa veya teslimden önce başlamıyorsa, arada kalan süreç risk açığı oluşturur. Kiracı, bu süreyi sözleşmenin bitiş tarihine göre hassas bir şekilde belirlemelidir.
• Eksik teminat kapsamı: Sadece tekne sigortası yaptırılıp sorumluluk (P&I) sigortası ihmal edilebiliyor. Yük hasarı, çevre kirliliği veya can kaybı gibi durumlarda bu eksiklik ciddi tazminat davalarına yol açar.