# MADDE 1135
Gemi işletme giderlerinde avarya paylaşımı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, deniz ticaretindeki avarya (ortak hasar/gider) kavramının kapsamını netleştirir. Bir geminin ticari işletilmesi sırasında yapılan her olağan gider değil; özellikle geminin ortak güvenliğini sağlamak amacıyla, makinelerin düzenli biçimde çalışmasını temin edecek uygun nitelik ve miktarda yakıtın sağlanması için katlanılan giderler avarya payına dahil edilir. Metindeki "ancak tüm giderlere tahsis olunan" ifadesi ise hangi gider kaleminin avarya kapsamında değerlendirileceğini sınırlar.

Basitçe anlatmak gerekirse: Gemi, yolculuk sırasında bir tehlikeyi savuşturmak için normal seyrin ötesinde fedakârlık yapıyorsa, bu fedakârlık bedeli yalnızca donatanın cebinden çıkmaz. Bunun yerine, deniz yolculuğundan menfaat sağlayan taraflar (gemi, navlun, yük ve gerektiğinde yolcu menfaatleri) bu zarar ve gideri oransal olarak paylaşır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi veya donatan olarak, faaliyetinizde şöyle bir örnekle karşılaşabilirsiniz: Gemi seyir hâlindeyken makine arızası nedeniyle düşük kaliteli yakıtla ilerleyemiyor ve acil olarak cinsi ve miktarı teknik gerekliliklere uygun bir yakıt tedariği yapılıyor. Bu harcama, olağan yakıt masrafından ayrıştırılarak avarya gideri hâline gelir. Bu sayede yükün sahibi de navlun geliri de bu fedakârlıktan payına düşen katkıyı verir.

Uygulamada bu paylaşım, mutlaka bir avarya dispeksi (uzman raporu) ile kayıt altına alınır. Giderin ispatı, fatura ve makine jurnali kayıtlarına dayanır. Sicil işlemleri açısından ise SicilAI platformu olarak şunu özellikle hatırlatmak isteriz: Madde, doğrudan tescil veya sicil yükümlülüğü doğurmaz; ancak geminin rehin ve ipotek değeri hesap edilirken ya da sigorta hasar dosyalarında bu tür avarya giderleri doğru sınıflandırılmazsa ticari kayıtlarda tutarsızlık meydana gelir. Bu nedenle muhasebe kaydının “olağan işletme gideri” yerine “ortak avarya alacağı” olarak ayrıştırılması, şirket sahibinin hak kaybını önler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Fatura eksiği: Yakıt giderinin avaryaya konu olduğunu ispatlayamazsanız, yapılan harcama sıradan işletme giderine dönüşür ve paylaşım hakkınız doğmaz.
• Olağan bakım ile avarya karıştırması: Makineyi normal seyirde çalıştırmaya yarayan rutin yakıt alımını avarya kapsamında gösterirseniz, sigorta şirketi ve diğer paydaşlar itiraz edebilir; hakkınızda haksız talepte bulunduğunuz yönünde hukuki sonuçlar doğar.
• Zamanaşımı ve dava riski: Avarya dispeçinin zamanında hazırlanmaması, dayanma süresinin kaçırılmasına yol açar. Ayrıca paydaşların dispeçe itiraz etme hakkı bulunur; eksik belge, eksik rapor doğrudan mahkeme riskidir.
• Miktarın “gerekli olduğu” ispatı: Alınan yakıtın kalitesi ve miktarının tehlike anındaki makine ihtiyacını aşması, avarya paylaşımını bütünüyle geçersiz kılabilir.