# MADDE 1136
Madde 1136 Tahsis Ücreti Hapis Hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde; gemisini başka bir şirketin ticari kullanımına bırakan tarafın (tahsis eden) alacağı “tahsis ücreti”nin nasıl ödeneceğini ve bu alacağın nasıl güvenceye alınacağını düzenler. Zaman çarteri sözleşmesinde gemi, mülkiyeti devredilmeden tahsis olunana bırakılır; kullanım karşılığı ödenen bedel, geminin ticari yönetimi sözleşme şartlarına uygun olarak fiilen devredildiği günden itibaren işlemeye başlar ve aylık olarak peşin ödenir. Eğer gemi arıza, bakım, liman beklemeleri gibi nedenlerle ticari açıdan kullanılabilir durumda değilse ve bu hareketsizlik kesintisiz en az 24 saati bulursa, o süre için ücret ödenmez. Ayrıca tahsis eden, sözleşmeden doğan tüm alacakları için; tahsis olunanın taşınırları ve kıymetli evrakı üzerinde Türk Medenî Kanunu’nun 950-953. maddeleri uyarınca hapis hakkına, tahsis olunanın üçüncü kişilerden alacağı navlun üzerinde aynı Kanun’un 954-961. maddeleri uyarınca alacak rehnine ve bu navlunu teminat altına alan TTK m.1201'deki hapis hakkına başvurabilir. Fakat bu rehin hakkı, navlun borçlusu üçüncü kişiye bildirilmezse, o üçüncü kişi tahsis olunana ödeme yaparak borcundan kurtulur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Örnekle anlatalım: A firması, gemisini 1 Mart'ta B lojistik firmasına zaman çarteri sözleşmesiyle tahsis eder. Aylık tahsis ücreti 1 milyon TL olarak kararlaştırılmıştır ve B, 1 Mart'ta ilk ayın ücretini peşin öder. Gemi 3 Mart sabahı makine arızası yapar ve 6 Mart sabahına kadar üç tam gün kullanılamaz. Bu süre 24 saati aştığı için B'nin üç günlük tahsis ücreti ödemesine gerek yoktur. İlerleyen aylarda B, A'ya olan ücretleri ödemezse A; B'nin işyerindeki taşınır malları, elinde bulunan kıymetli evrakı ile B adına doğacak navlun alacakları üzerindeki teminat haklarına dayanabilir. Bunun için navlun borçlusu konumundaki yük sahibine yazılı bildirim yapılması şarttır; aksi hâlde o müşteri, B'ye yaptığı ödemeyle borçtan kurtulur. Zaman çarteri sözleşmelerinin ticaret siciline tescili genellikle zorunlu değildir; ancak faturalar, gemi jurnali, bakım kayıtları ve yazışmalar, cari hesap ve defter kayıtlarıyla uyumlu tutulmalıdır. SicilAI olarak bu tür sözleşmelerde off-hire sürelerine ilişkin jurnal ve ekspertiz raporlarının mutlaka dosyada saklanmasını ve her ödemenin belgeye bağlanmasını öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• 24 saatlik kesinti eşiği ispat edilemezse ücretten indirim yapılamaz; bu nedenle arıza başlangıç ve bitiş saatlerini gösteren gemi jurnali ile ekspertiz raporu düzenlenmelidir.
• Alacak rehni navlun borçlusuna yazılı olarak bildirilmezse, güvence işlevini kaybeder; üçüncü kişi tahsis olunana ödeme yaparak borcundan kurtulabilir.
• Hapis hakkı, TMK 950-953'teki zilyetlik ve koşullara uyulmadan kullanılırsa haksız fiil sorumluluğu doğurabilir; hakkın kapsamı aşılmamalıdır.
• Tahsis ücretinin aylık ve peşin ödenmesi emredici değildir; sözleşmeyle farklı vade kararlaştırılabilir. Yazılı olmayan değişiklikler ispat sorunları yaratır, bu nedenle her farklı uygulama ek protokolle belgelenmelidir.