# MADDE 114
Acente Ücret Hakkı Avans ve İşlem Bedeli

Resmi Kanun Metni

(1) Acente, kurulan işlem yerine getirildiği anda ve ölçüde ücrete hak kazanır. Taraflar bu kuralı acentelik sözleşmesiyle değiştirebilir; ancak müvekkil işlemi yerine getirince, acente, izleyen ayın son günü istenebilecek uygun bir avansa hak kazanır. Her hâlde acente, üçüncü kişi kurulan işlemi yerine getirdiği anda ve ölçüde ücrete hak kazanır.

(2) Üçüncü kişinin işlemi yerine getirmeyeceği kesinleşirse, acentenin ücret hakkı düşer; ödenmiş tutarlar geri verilir.

(3) Aracılık edilen sözleşmeyi müvekkilin kısmen veya tamamen yahut öngörüldüğü şekliyle yerine getirmeyeceği kesinleşse bile, acente ücret isteyebilir. Müvekkile yüklenemeyen sebeplerle sözleşmenin yerine getirilemediği hâlde ve ölçüde acentenin ücret hakkı düşer.

Yasal ve Önemli Uyarı Bu sayfadaki mevzuat metinleri ve yapay zeka özetleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık veya resmi yönlendirme niteliği taşımaz. Ticaret Sicil süreçlerinizde olası eksiklikleri önceden tespit etmek için evraklarınızı SicilAI analiz motorunda kontrol edebilirsiniz; ancak nihai işlemlerinizde güncel mevzuatı ve profesyonel hukuki desteği esas almanız önerilir.

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, bir acentenin (satış veya pazarlama faaliyeti yürüten temsilcinin) ücrete hak kazanma anını düzenler. Kural olarak acente, müvekkili (iş sahibi) adına kurduğu işlem (örneğin bir satış sözleşmesi) gerçekten yerine getirildiğinde ücrete hak kazanır. Yani sadece aracılık yapıp sözleşmeyi kurdurmak yetmez; o işin fiilen ifa edilmesi (malın teslimi, hizmetin tamamlanması vb.) gerekir. Ancak taraflar sözleşmeyle bu kuralı değiştirebilir ve daha erken bir ödeme kararlaştırabilir. Önemli bir güvence olarak, müvekkil işlemi yerine getirirse, acente izleyen ayın son günü talep edebileceği uygun bir avansa hak kazanır. Bu, acentenin nakit akışını koruyan bir düzenlemedir. Ayrıca, üçüncü kişi (alıcı/müşteri) işlemi yerine getirdiği anda ve ölçüde ücret hakkı doğar; bu emredici bir kuraldır ve aksi kararlaştırılamaz.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Diyelim ki bir şirket, ürünlerini satması için bir acenteyle anlaştı. Acente, bir müşteri bulup sipariş aldı. Müşteri malı teslim aldı ancak henüz ödeme yapmadı. Kanuna göre acente, müşteri malı teslim aldığı anda (işlem yerine getirildiği anda) ücrete hak kazanır; ödeme yapılmaması acentenin ücretini etkilemez. Ancak müvekkil, sözleşmeyi kendisi hiç ifa etmezse (malı teslim etmezse veya eksik teslim ederse), acente yine de ücret isteyebilir. Bu durum, acenteyi müvekkilin kusuruna karşı korur. Öte yandan, müşterinin siparişinden vazgeçmesi kesinleşirse acentenin ücret hakkı düşer ve varsa ödenmiş avanslar geri verilir. SicilAI olarak bu maddenin özellikle acentelik sözleşmeleri kurulurken açıkça hüküm altına alınmasını ve aylık avans ödemelerinin takviminin netleştirilmesini öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

Acente avansını zamanında talep etmezse, bu hakkı zamanaşımına uğrayabilir. Her ayın son günü talepte bulunmak için bir iç kontrol sistemi kurulmalıdır.
Müvekkilin işlemi yerine getirmeyeceği durumlarda acente ücret isteyebilir, ancak bu durumu ispat edebilmek için sözleşme ve yazışmaların saklanması gerekir. İspat yükü acentededir.
Müvekkile yüklenemeyen sebeplerle (örneğin mücbir sebep) işlem ifa edilemezse acentenin ücret hakkı düşer; bu durumda avans olarak alınan tutarların iade edilmemesi ciddi bir hukuki ihtilaf yaratır.
Tarafların, acente ücretinin müşterinin ödemesine bağlı olduğunu kararlaştırmaları halinde bile, üçüncü kişinin işlemi yerine getirmesiyle ücret hakkı doğacağı kuralı emredicidir; bu sınırlamanın aşılması mümkün değildir.

Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?

Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.

Yapay Zeka Motorunu Çalıştır

İşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.

Ticaret Sicil AI Asistanı