# MADDE 1146
Madde 1146 Taşıtan Yükleten Sorumluluğu
Resmi Kanun Metni
(1) Taşıtan ve yükleten, harp kaçağı veya ihracı, ithali veya transit olarak geçirilmesi menedilmiş olan eşyayı yükler yahut yükleme sırasında mevzuata, özellikle kolluk, vergi ve gümrük kurallarına aykırı hareket ederlerse, taşıyana karşı sorumludur; bu yüzden zarar gören diğer kişilere karşı ise ancak kusurları varsa sorumlu olurlar.
(2) Kaptanın onayıyla hareket etmiş olmaları, taşıtan ve yükleteni diğer kişilere karşı sorumluluktan kurtarmaz. Bunlar eşyanın el konulmuş olduğunu ileri sürerek navlunu ödemekten kaçınamazlar.
(3) Eşya, gemiyi veya içindeki diğer eşyayı tehlikeye sokarsa, kaptan, bunu karaya çıkarmaya veya zorunluluk hâllerinde denize atmaya yetkilidir.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, deniz taşımacılığında taşıtan (navlun sözleşmesini yapan gönderen) ve yükletenin (eşyayı fiilen gemiye teslim eden kişi) yasak eşya taşımaları hâlinde doğacak sorumluluğu düzenler. Özellikle harp kaçağı, ihracı/ithali veya transit geçişi yasaklanmış malların yüklenmesi durumunda bu kişiler taşıyıcıya karşı kusursuz olarak sorumludur. Yani taşıtan ya da yükletenin kusuru bulunmasa bile, yasak eşyanın yüklenmesi yüzünden taşıyıcı bir zarar görürse bu zararı tazmin etmekle yükümlüdürler. Buna karşılık, zarar gören diğer kişilere (örneğin gemideki diğer yük sahiplerine) karşı sorumluluk ancak kusurları ispat edilirse doğar.
İkinci fıkra çok kritiktir: Kaptanın onayı ile hareket edilmiş olması, diğer kişilere karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Ayrıca eşyaya el konulmuş olsa bile navlundan kaçınılamaz; taşıma ücreti ödenmek zorundadır. Üçüncü fıkra ise kaptana, gemiyi ve diğer yükleri korumak için tehlikeli eşyayı karaya çıkarma veya zorunlu durumlarda denize atma yetkisi verir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir şirket, ihracat yaparken beyan etmediği veya gümrük mevzuatına aykırı bir malı konteynere gizlerse, gemi kolluk tarafından alıkonulabilir. Bu durumda taşıyan şirket, uğradığı gecikme ve ceza zararlarını tacirden talep edebilir. Yine gemideki diğer yükler zarar görürse, o yük sahipleri de tazminat isteyebilir. Şirket, "kaptan biliyordu ve izin verdi" diyerek kendini kurtaramaz. El konulan eşya nedeniyle navlun borcu da sona ermez.
Bu madde, özellikle taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin sözleşmelerinde açıkça düzenlenmelidir. SicilAI olarak, şirket kuruluşunda veya ortaklık sözleşmelerinde yasak eşya taşınması hâlinde doğacak mali sorumluluğa ilişkin teminat ve sigorta şartlarının önceden belirlenmesini öneriyoruz. Ayrıca, yükleme öncesi gümrük ve kolluk kurallarının uygunluk kontrolü yapılmalı, sorumluluk sigortası ile bu risk güvence altına alınmalıdır.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Yasak eşyayı gizleyerek yüklemek: Taşıyana karşı kusursuz sorumluluk doğurduğundan, şirket küçük bir hatayla büyük tazminatlarla karşılaşabilir.
- Kaptanın onayına güvenmek: Kaptan izin verse bile üçüncü kişilere karşı sorumluluk sürer; bu yetki kurtarıcı bir savunma değildir.
- El koyma sonrası navlun ödenmeyeceği yanılgısı: Eşyaya el konulmuş olsa dahi taşıma ücreti ödenmek zorundadır.
- Mevzuata aykırı yükleme yöntemleri: Kolluk, vergi ve gümrük kurallarına uyulmaması, hem idari para cezasına hem de hukuki tazminata yol açar.
- Tehlikeli eşyanın denize atılması hâlinde tazminat beklentisi: Kaptanın bu yetkisini hukuka uygun kullanması durumunda, eşya sahibinin tazminat talep hakkı doğmaz.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.