# MADDE 1153
Ticari Yükleme Süresi Hesaplama Rehberi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, deniz ticareti kapsamında geminin yüklenmesi için tanınan sürenin ne zaman başlayacağını ve süre sözleşmede açıkça belirlenmemişse nasıl hesaplanacağını düzenler. Birinci fıkraya göre, taşıyan (gemi işleten) tarafından gönderilen hazırlık bildirimi (yüke hazır olduğunu duyuran ihbar) muhatabına ulaştıktan sonraki ilk takvim günü yükleme süresi işlemeye başlar. Eğer bu bildirimden önce ya da bildirimin ulaştığı anda yüklemeye fiilen başlanmışsa, süre fiili başlama anından itibaren işler. Ancak sürenin başlamasına rağmen yüklemeye başlanamazsa, bu durumda 1156. madde devreye girer; bu madde genellikle bekleme süresi ve gecikmeden doğan tazminat (demuraj) kurallarını içerir.

İkinci fıkra, taraflar süreyi kararlaştırmamışsa devreye giren varsayımsal bir hesaplama yöntemi getirir. Buna göre, yüklemenin yirmi dört saat kesintisiz çalışma ile yapılması hâlinde ihtiyaç duyulacak süre, o iş için makul yükleme süresi olarak kabul edilir. Bu hesap yapılırken limanın fiziki şartları, kullanılacak gemi tipi, yükleme tesisleri ve araçları, yükün cinsi (dökme, konteyner, genel kargo vb.), liman düzenlemeleri ve yerel ticari teamüller gözetilir. Üçüncü fıkra ise tarafların serbest iradesiyle yükleme süresi için bir ücret (süre aşımı tazminatı veya prim) kararlaştırabileceğini belirtir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket, ithal ettiği ham maddeyi taşımak üzere bir gemi kiraladığını düşünelim. Gemi limana yanaştığında kaptan, yükleme için hazır olduğunu bildiren bir hazırlık bildirimi (NOR) gönderir. Bu bildirim alıcı firmanın yükleme acentesine e-posta ile ulaştığı gün değil, ertesi gün süre başlar. Eğer acente aynı gün içinde vagonları limana sürmeye başlamışsa, süre o andan itibaren hesaplanır. Sözleşmede “5 gün” gibi bir süre yoksa, gemi 24 saatte kaç ton yükleyebiliyorsa o süre esas alınır. Bu süre dolduğunda gemi hâlâ limanda bekliyorsa, gecikme bedeli (demuraj) ödenmeye başlar. Bu nedenle tüccar, yükleme planını hazır bildirimin ulaşacağı güne göre değil, sürenin işlemeye başlayacağı güne göre kurmalıdır. SicilAI platformu, bu tür ticari belgelerin ve süre bildirimlerinin düzenli takibi için pratik bir arşivleme ve hatırlatma imkânı sunar; böylece mücbir sebepler dışında süre kaçırma riskini en aza indirirsiniz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Hazırlık bildiriminin hangi kanalla (e-posta, faks, telgraf) ve kime ulaştığının kayıt altına alınmaması, süre başlangıcı konusunda uyuşmazlık yaratır. Bildirimin ulaştığı saat ve tarih mutlaka teyit edilmelidir.
• Yükleme süresinin “ilk takvim günü” ifadesi nedeniyle, bildirim akşam saatlerinde ulaşmış olsa bile sürenin ertesi gün sabah başlayacağının hesaba katılmaması; gecikme tazminatını artırabilir.
• Sözleşmede açıkça belirlenmiş bir yükleme süresi yokken, taraflardan birinin kendi iç işleyişini esas alarak süre varsayması; mahkeme veya tahkimde yerel teamüle göre farklı bir süre tespit edilebilir.
• Yükleme tesislerindeki arıza, grev, kötü hava gibi nedenlerle yüklemeye başlanamaması hâlinde 1156. maddenin uygulanacağının bilinmemesi; derhal hukuki süreç başlatılmazsa hak kaybı yaşanır.
• Yükleme süresi için ücret (demuraj/primage) kararlaştırılmışsa bunun sözleşmede açık ve hesaplanabilir bir formülle yazılmaması, sonradan ciddi anlaşmazlıklara yol açar.