# MADDE 1158
Yolculuk Çarteri Fesih Hakkı Tazminatı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, ticari deniz taşımacılığında bir gemiyi tek seferlik akdettiren tarafın (taşıtanın) "yolculuk çarteri sözleşmesini" tek taraflı olarak sona erdirebilmesini düzenler. Fesih hakkı, gemi yüklemesini bitirip yolculuğa fiilen başlayana kadar kullanılabilir. Bu süreden sonra sözleşmeye devam etmek zorunludur. Fesih bir ceza değildir; ancak taşıyanın (gemi sahibi veya kiracısı), bu fesihten doğan gerçek kayıplarını isteme hakkı saklıdır. Kanun, tereddüt halinde "toplam navlunun %30'unu" yoksun kalınan kazanç olarak kabul eder. Fakat taşıyan, yeni bir navlun sözleşmesi yaparak fesihten doğan kaybı azaltabiliyorsa, bu yeni kazanç tazminattan düşülür. Şayet fesih sırasında gemiye eşya yüklenmişse, taşıyan eşyanın boşaltılması için makul bir süre beklemek zorundadır ve bu süre ne yükleme ne de sürastarya süresinden sayılmaz. Taşıtan, bu boşaltma nedeniyle doğan tüm masraf ve zararları karşılamakla yükümlüdür; ancak bu zarar, her halde kaybedilen sürenin sürastarya ücretinden aşağı olamaz.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir ihracatçı düşünün: Aylar öncesinden bir gemi kiralanmış, 5.000 tonluk yük için limana çağrı yapılmış. Ancak müşterinin siparişi iptal etmesi veya gümrükte yaşanan uzun bir bekleyiş yüzünden yük hazır değil. Gemi yükünü alamadan limanda beklemektedir. İşte bu noktada taşıtan, maddenin verdiği fesih hakkını kullanarak gemiyi serbest bırakabilir. Böyle bir durumda taşıyan, navlunun %30'una kadar tazminat talep edebilir; ancak gemiye hemen başka bir yük bulursa, elde ettiği yeni navlun geliri bu tazminattan indirilir. Örneğin 100.000 TL navlun kararlaştırıldıysa ve taşıyan aynı gün için 70.000 TL'lik yeni bir sözleşme yaptıysa, fesih tazminatı 100.000'in %30'u olan 30.000 TL'den, yeni kazanç düşülerek hesaplanabilir. Eğer eşya gemiye alınmışsa taşıtan, tahliye süresini de finanse etmek zorunda kalır. SicilAI olarak önerimiz; bu tür bir fesih ile karşılaşmadan önce sözleşmeye açık bir "fesih ve tazminat protokolü" eklenmesi ve özellikle sürastarya şartlarının netleştirilmesidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Fesih zamanının kaçırılması: Gemi yüklemesini tamamlayıp yolculuğa çıkmadan fesih bildirimi yapılmazsa, sözleşme devam eder ve taşıtan navlunun tamamından sorumlu olur.
• Tazminatta %30 oranının eksik bilinmesi: Bu oran bir karine olup, taşıyanın fiili zararının daha yüksek olduğunu ispatlama hakkı saklıdır. Karşı tarafın iddiasına itibar etmeden önce hukuki danışmanlık alınmalıdır.
• Boşaltma masraflarının göz ardı edilmesi: Eşya gemideyken fesih edilirse, taşıtan yalnızca navlun tazminatı değil, aynı zamanda tahliye giderleri ve beklenen sürastarya ücretini de ödemek zorundadır; bu oran yüzde otuzun çok üzerine çıkabilir.