# MADDE 1161
Birden Cok Yukleten Yolculuk Carteri Hazirlik Bildirimi Kurali

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1161, deniz ticaretinde "yolculuk çarteri sözleşmesi" olarak bilinen, bir geminin tamamının veya bir kısmının belirli bir sefer için kiralanması durumunda, eşyanın aynı limanda birden fazla kişiden (gönderenden/yükleten) teslim alınacak olması halinde uygulanacak kuralları düzenler. Bu madde, tek bir taşıtan yerine birden çok yükleten olduğunda sürecin nasıl işleyeceğini açıklığa kavuşturur.

Maddedeki ana kural şudur: Eğer eşya farklı kişilerden alınacaksa, geminin yüke hazır olduğunu bildiren "hazırlık bildirimi"nin (notice of readiness) tek tek yükletenlere değil, doğrudan taşıtana (çarterer) yapılması gerekir. Diğer bir ifadeyle, geminin hazır olduğu bilgisi, sözleşmenin asıl muhatabı olan taşıtana iletilir; taşıtan da kendi iç organizasyonunu kurarak yükletenleri bilgilendirir. Ayrıca madde, 1152 ila 1160 arasındaki hükümlerin (yükleme, sürastarya, süre hesapları vb.) yükleten sayısına bakılmaksızın aynen uygulanacağını belirtir.

Maddenin getirdiği önemli bir yenilik de her bir yükletenin, kendi eşyası için geminin yükleme yerinin değiştirilmesini isteyebilmesidir. Ancak bu isteğin bir bedeli vardır: Yer değiştirme manevrasından doğan tüm masraflar taşıtana aittir ve bu manevra sırasında yükleme ve sürastarya (demuraj) süreleri işlemeye devam eder. Yani taşıtan, bir yükletenin yer değişikliği talebi nedeniyle ek süre veya ek ücret talep edemez; bu risk ve maliyet onun üzerindedir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bu madde, özellikle bir geminin birden fazla tedarikçiden veya ihracatçıdan yük topladığı parsiyel yük taşımacılığında gündeme gelir. Örneğin, bir şirket sahibi yurt dışına konteyner dolusu ürün gönderecek ancak kendi deposu yetersiz olduğu için ürünlerini farklı depolardan toplatıyorsa; ya da aynı gemide birden fazla firmanın ürünü bir araya getiriliyorsa, bu madde devreye girer.

Uygulamada, taşıtan (yani gemiyi tutan taraf) eşyaları toplayacağı alt yükletenlerle kendi arasında anlaşır. Gemi limana geldiğinde, kaptan hazırlık bildirimini yalnızca taşıtana verir. Taşıtanın, alt yükletenlerin ürünlerini vaktinde limana ulaştırması ve gemi yükleme planına uygun şekilde hazır etmesi gerekir. Aksi halde gemi bekler ve bu bekleme süresi (sürastarya) için taşıtan, gemi sahibine tazminat öder. Bu tazminatı da alt yükletenlere yansıtıp yansıtmayacağı tamamen kendi aralarındaki sözleşmeye bağlıdır.

SicilAI platformu olarak, maddenin özellikle gemi acenteleri ve lojistik firmaları için kritik olduğunu vurguluyoruz. Taşıtanın, birden çok yükletenin varlığında hazırlık bildirimini zamanında alması ve bu bildirimi alt yükletenlere iletmesi gerekir. Ayrıca, bir yükletenin "benim eşyam rıhtımın diğer tarafında, gemiyi oraya getirin" demesi halinde, bu talebin yerine getirilmesi zorunludur; ancak tüm masraflar taşıtana aittir. Bu durum, taşıtanın sözleşme yaparken alt yükletenlerin taleplerini öngörmesini ve maliyet hesabını buna göre yapmasını zorunlu kılar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Hazırlık bildiriminin doğru kişiye yapılmaması: Bildirimin alt yükletenlere değil, sözleşmedeki taşıtana yapılması gerekir. Aksi halde gemi, yükleme süresini başlatamaz ve bu durum sürastarya hesabında anlaşmazlıklara yol açar.
• Yer değiştirme masraflarının yanlış kişiye yüklenmesi: Bir yükletenin talebi üzerine geminin yeri değişirse, manevra giderlerini taşıtan öder. Bu giderlerin alt yükletenlere rücu edilmeye çalışılması, hukuki ve ticari itibar açısından ciddi sorunlar doğurabilir.
• Sürelerin işlemeye devam ettiğinin gözden kaçırılması: Yer değiştirme manevrası sırasında yükleme süresi ve sürastarya süresi durmaz. Taşıtan, manevranın uzun sürmesi halinde ek maliyete katlanacağını bilmeli ve yükletenleri bu konuda önceden uyarmalıdır.
• Birden çok yükletenin koordinasyon eksikliği: Hazırlık bildirimi taşıtana yapıldığı için, taşıtanın bu bilgiyi alt yükletenlere hızlı ve eksiksiz iletmemesi durumunda yükleme gecikir. Bu gecikme, sürastarya ücretine ve hatta gemi sahibinin ifa engeline neden olabilir.
• Sözleşmede açık hüküm bulunmaması: Taşıtan ile alt yükletenler arasındaki sözleşmede,bu maddenin sonuçları (özellikle yer değiştirme masrafları ve süre işlemesi) açıkça düzenlenmezse, uyuşmazlık halinde yorum farklılıkları yaşanır ve dava süreçleri uzar.