# MADDE 1164
Taşıtanın Sözleşmeyi Feshi Ve Navlun Ödeme Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, deniz yoluyla eşya taşıtması yapan bir gönderenin (taşıtanın), mallar gemiye yüklendikten sonra taşıma sözleşmesinden tek taraflı olarak cayma hakkını düzenler. Kanun, taşıtana bu hakkı tanırken iki önemli şarta bağlamıştır: Birincisi, taşıyanın (gemi işletenin) tam navlun ücretini ve 1201'inci madde kapsamında güvence altına alınmış diğer alacaklarını ödemek ya da bu alacaklar için yeterli bir teminat göstermek gerekir. İkincisi ise eşyanın boşaltılmasının yolculuğu ciddi şekilde geciktirmemesi veya bir aktarma (başka gemiye nakil) gerektirmemesidir. Eğer boşaltma, geminin programını aksatacaksa veya eşyanın bir başka gemiye aktarılması zorunluluğu doğacaksa, taşıtan bu eşyayı ancak gemideki diğer tüm yük sahiplerinin (diğer taşıtanların) açık onayını alırsa boşaltabilir. Ayrıca taşıyan, bu boşaltmayı kolaylaştırmak için rotasını değiştirmek ya da planlanmamış bir limana uğramak zorunda değildir. Kısacası taşıtan, sözleşmeden dönmek istiyorsa bunun bedelini tam olarak ödemeli ve geminin ve diğer yük sahiplerinin menfaatlerini koruyacak şekilde hareket etmelidir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Diyelim ki bir firma, ihraç ettiği tekstil ürünlerini bir konteyner gemisiyle Mersin'den Hamburg'a göndermek üzere anlaştı. Mallar gemiye yüklendi ve gemi hareket etmek üzere. Ancak müşteri siparişi iptal etti veya malların varması artık ticari olarak anlamlı değil. İşte bu noktada firma (taşıtan), 1164. madde sayesinde devreye girer. Firma, taşıyan şirkete tam navlun bedelini ve varsa liman masrafları gibi yan giderleri ödeyerek veya banka teminat mektubu göstererek malını gemiden indirme hakkını elde eder. Ancak dikkat: Gemi yola çıktıysa ve başka limanlara uğrayacaksa, sadece bu firmanın mallarını indirmek için geminin rotasını değiştirmesini isteyemez. Taşıyan, eşyayı ancak sözleşmede kararlaştırılan yükleme limanında veya uğrayacağı ilk limanda teslim edebilir. Bu nedenle pratikte bu madde en çok, gemi henüz limandayken veya yükleme limanından ayrılmadan hemen önce uygulanır. SicilAI olarak önerimiz, bir taşıma sözleşmesi yapmadan önce cayma ve fesih şartlarının navlun sözleşmesinde açıkça düzenlenmesi ve olası bir fesihte ödenecek cezai şartların önceden hesaplanmasıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Navlun ve yan masrafların tam olarak ödenmemesi: Fesih hakkının kullanılabilmesi için yalnızca navlun değil, 1201. madde kapsamındaki tüm alacakların (demuraj, ardiye vb.) da ödenmesi veya teminata bağlanması gerekir. Aksi halde taşıyan feshi kabul etmeyebilir.
• Diğer taşıtanların onayını almamak: Boşaltma işlemi geminin yolculuğunu geciktirecekse, diğer yük sahiplerinin onayı olmadan eşyanın indirilmesi hukuka aykırı hale gelir. Bu durumda taşıyan, taşıtana karşı tazminat davası açabilir ve eşyayı da rehin hakkı kapsamında tutabilir.
• Rotanın değiştirilemeyeceğini unutmak: Taşıtan, "Ben malımı istediğim yerde indiririm" diyerek geminin yönünü değiştirmeye zorlayamaz. Bu talebin reddedilmesi halinde taşıtan, malı hiç indiremeyebilir ve taşıma devam eder.
• Teminatın zamanında ve doğru şekilde gösterilmemesi: Fesih beyanıyla birlikte teminat gösterilmezse veya gösterilen teminat taşıyan tarafından yetersiz bulunursa, fesih geçersiz sayılabilir ve taşıtan sözleşmeye bağlı kalmaya devam eder.