# MADDE 1170
sürastarya süresi on gün kuralı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, deniz yoluyla eşya taşımacılığında geminin boşaltma işlemi uzadığında devreye giren “sürastarya” kurumunu açıklığa kavuşturur. Öncelikle şunu bilmek gerekir: Taşıyan, sözleşmede sürastarya şartı yoksa malın boşaltma süresi bittiği anda gemiyi limandan çekmekte serbesttir; fazladan beklemek zorunda değildir. Ancak taraflar sözleşmeye “sürastarya” veya “sürastarya parası” hükmünü koymuşsa, taşıyan boşaltma süresi sona erdikten sonra da gemiyi bekletmekle yükümlü olur. İşte bu ek bekleme süresine hukuken “sürastarya süresi” denir.

Maddenin en önemli garantisi ikinci fıkradadır: Sözleşmede sürastaryadan bahsedilmiş fakat kaç gün bekleneceği açıkça yazılmamışsa bu süre kendiliğinden 10 gün kabul edilir. Böylece belirsizlik nedeniyle taraflardan birinin zarara uğraması engellenmeye çalışılmıştır. Üçüncü fıkra ise sık yapılan bir hatayı ortadan kaldırır: Sürastarya süresi, boşaltma süresinin bittiği anda hiçbir bildirim ve ihtar aranmaksızın işlemeye başlar. Taşıyanın “bize haber verilmedi” diyerek süreyi reddetme hakkı yoktur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle somutlaştıralım: İthalatçı firmanız Bulgaristan’dan gemiyle çelik ürünü getiriyor ve taşıma sözleşmesinde “sürastarya kaydı vardır” yazıyor; fakat süre belirtilmiyor. Limandaki yoğunluk nedeniyle eşya, kararlaştırılan boşaltma süresi içinde tahliye edilemiyor. Bu durumda maddeye göre taşıyan gemiyi 10 gün daha limanda bekletmekle yükümlü olur; bu 10 günün sonunda taşıyan, sürastarya parası talep edebilir veya gemiyi bekletme yükümlülüğünün sona erdiğini ileri sürebilir. Sürenin işlemeye başlaması için ayrıca bir yazı gönderilmesi gerekmediğinden, firmanızın muhasebe ve lojistik birimi bu süreyi daha baştan planlamalıdır.

Uygulamada sürastarya süresi ve ücretinin ticari defterlere, faturalara ve ödeme planlarına zamanında işlenmesi büyük önem taşır. SicilAI üzerinden sözleşme şablonlarını incelerken bu maddenin bulunup bulunmadığını mutlaka kontrol etmenizi; özellikle sürenin gün olarak yazılmasını öneririz. Süre açıkça yazılırsa 10 günlük yedek kural değil, tarafların iradesi uygulanır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Bildirim beklemek: En sık yapılan hata, sürastarya süresinin başlaması için geminin veya acentenin ayrıca ihtar vermesini beklemektir. Maddeye göre süre, boşaltma süresinin bitmesiyle otomatik olarak işler.
• Süreyi sözleşmede boş bırakmak: “Sürastarya” yazılıp süre belirtilmemişse kanunun 10 günlük kuralı devreye girer. Firma, 10 günden daha kısa bir süre varsayarak hesap yaparsa ek maliyetler oluşabilir.
• Sürastarya şartına hiç yer vermemek: Sözleşmede sürastaryadan hiç söz edilmemişse taşıyanın boşaltma süresinden sonra beklemekle yükümlü olmadığı unutulmamalıdır. Böyle bir durumda gemi limandan çekilirse yükünüz sahada kalabilir.
• Ücret ve süre karışıklığı: Sürastarya parası belirlenirken sürenin başlangıç ve bitiş günlerinin kayıt altına alınmaması, uyuşmazlık hâlinde ispat sorununa yol açar.