# MADDE 1178
Taşıyanın Özen Borcu ve Eşya Zıyaı Sorumluluğu
Resmi Kanun Metni
(1) Taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür.
(2) Taşıyan, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur.
(3) Eşya, yükleten veya onun adına veya hesabına hareket eden bir kişiden yahut yükleme limanında uygulanan kanun ve düzenlemeler uyarınca eşyanın taşınmak üzere kendilerine teslimi zorunlu makamlardan ya da üçüncü kişilerden taşıyanca teslim alındığı andan;
a) Taşıyan tarafından gönderilene teslim edildiği ana veya
b) Gönderilenin eşyayı teslim almaktan kaçındığı hâllerde sözleşme veya kanun hükümlerine yahut boşaltma limanında uygulanan ticari teamüle uygun olarak gönderilenin emrine hazır tutulduğu ana ya da
c) Boşaltma limanında geçerli kanun ve düzenlemeler uyarınca eşyanın kendilerine teslimi zorunlu makamlara veya üçüncü kişilere teslim edildiği ana,
kadar taşıyanın hâkimiyetinde sayılır.
(4) Eşya, navlun sözleşmesinde belirlenen boşaltma limanında açıkça kararlaştırılmış olan süre veya açıkça kararlaştırılmış bir süre yoksa, olayın özelliklerine göre tedbirli bir taşıyandan eşyanın tesliminin makul olarak istenebileceği süre içinde teslim edilmediği takdirde teslimde gecikme olduğu varsayılır.
(5) Eşyanın zayi olmasına dayanarak tazminat isteminde bulunabilecek kişi, dördüncü fıkra uyarınca teslim süresinin dolmasından itibaren aralıksız altmış gün içinde teslim olunmayan eşyayı zayi olmuş sayabilir.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun deniz yoluyla eşya taşıma (navlun) sözleşmelerinde taşıyanın yükümlülüklerini ve sorumluluk sınırlarını çizer. Kısaca ifade etmek gerekirse: Taşıyan (gemi işleten veya taşımayı üstlenen kişi), eşyayı teslim aldığı andan gönderilene teslim edene kadar geçen süreçte "tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni" göstermek zorundadır. Bu özen borcu; eşyanın yükletilmesi, istifi (yerleştirilmesi), elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılması gibi sürecin her aşamasını kapsar.
Maddenin ikinci fıkrası, taşıyanın sorumluluğunun temel kuralını koyar: Eşyanın zıyaı (kaybolması), hasarı veya geç tesliminden doğan zararlardan eşya taşıyanın hâkimiyetinde iken meydana gelmişse taşıyan sorumludur. Üçüncü fıkra, bu "hâkimiyet süresinin" başlangıcını ve bitişini netleştirir. Eşya, yükleten tarafından taşıyana teslim edildiği an devreye girer; gönderilene teslim edilene, gönderilen teslim almaktan kaçınırsa emrine hazır tutulana veya kanunen teslimi zorunlu makamlara/üçüncü kişilere bırakılana kadar sürer. Dördüncü fıkrada ise geç teslim hali tanımlanır: Sözleşmede süre kararlaştırılmışsa bu sürenin; kararlaştırılmamışsa tedbirli bir taşıyandan makul olarak beklenebilecek sürenin aşılması hâlinde gecikme söz konusudur. Son fıkra, mağdur tarafa önemli bir hak tanır: Teslim süresinin dolmasından itibaren kesintisiz altmış gün boyunca eşya teslim edilmezse, eşya zayi olmuş sayılabilir ve tazminat talebi bu varsayıma dayandırılabilir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir şirket sahibi veya esnaf olarak bu maddeyi bilmeniz, deniz taşımasıyla mal gönderirken veya mal alırken elinizi güçlendirir. Diyelim ki tekstil ürünlerinizi Mersin'den İtalya'ya gönderiyorsunuz ve ürünleriniz varışta hasarlı çıkıyor. Bu madde sayesinde, hasarın taşıyanın "hâkimiyet dönemi" içinde (geminize yüklendikten sonra) oluştuğunu gösterirseniz taşıyanın sorumluluğuna başvurabilirsiniz. Taşıyanın "ben kusurlu değildim" demesi, ancak tedbirli taşıyıcı standardına uyduğunu ispatlamasıyla mümkündür.
Özellikle taşıma sözleşmesinde açık teslim süresi öngörülmüşse bu sürenin takibi önem taşır. Süre dolup eşya gelmediyse, altmış günlük süreyi not etmelisiniz. Bu süre dolduğunda eşyayı zayi sayarak sigorta veya tazminat sürecini başlatabilirsiniz. İşte bu noktada sözleşmenizin, konşimentonuzun ve hasar/zamanaşımı bildirimlerinizin düzenli tutulması kritik rol oynar. SicilAI platformu üzerinden şirket bilgilerinizin ve ticari sözleşme kayıtlarınızın güncel olması, böyle bir uyuşmazlıkta hukuki süreci hızlandırır ve delil sunumunda size avantaj sağlar.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Hâkimiyet süresini göz ardı etmek: Zararın taşıyanın hâkimiyetinde olduğu dönemde oluştuğunu ispatlayamamak, tazminat talebini doğrudan zayıflatır; bu nedenle teslim tutanakları ve konşimento kayıtları mutlaka saklanmalıdır.
- Süre takibinde ihmalkârlık: Geç teslimde altmış günlük "zayi varsayımı" süresinin kaçırılması, tazminat başvurusu için değerli zaman kaybettirir; bu süreçte yazılı ihtarname çekilmesi gerekir, sadece sözlü bildirim yeterli değildir.
- Sözleşmede teslim süresi bırakmamak: Açık bir teslim süresi öngörülmemişse, taşıyanın "makul süre" savunmasıyla karşılaşabilirsiniz; bu durum gecikme iddiasını ispatlamayı zorlaştırır.
- Gönderilenin teslim almaktan kaçınması hâlini yönetememek: Eşya boşaltma limanında emre hazır tutulduğunda, taşıyanın sorumluluğu sona erer; bu ana kadar eşyayı koruma yükümlülüğünüz olduğu için depolama ve masraf belgelerini düzenli tutmalısınız.
- Kanuni bildirim sürelerini kaçırmak: Hasar veya zıya tespit edildiğinde, taşıyana yazılı bildirimde bulunulmaması, tazminat hakkını zaman aşımına uğratabilir; bu sürelerden emin değilseniz mutlaka hukuki danışmanlık alınmalıdır.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.