# MADDE 1184
Eşya Hasar Tespiti İçin Bilirkişi İnceleme Usulü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1184. maddesi, taşıma işinde malların teslim alınmadan önce hasar, eksiklik veya bozukluk yönünden bağımsız bir incelemeye tabi tutulmasını düzenler. Maddeye göre, taşıyan, kaptan veya gönderilen – yani gönderilen malı teslim alacak kişi – eşyanın hâlini, durumunu, ölçüsünü, sayısını veya tartısını tespit ettirmek amacıyla mahkemeye, yetkili makamlara veya konusunda uzman kişilere başvurabilir. Bu inceleme, eşya teslim alınmadan önce yapılmalıdır. Amaç, malın taşıma sürecinde zarar görüp görmediğini veya eksik teslim edilip edilmediğini resmi delil oluşturacak şekilde belgelemektir. İnceleme sırasında mümkün olduğunca diğer tarafın da hazır bulunması istenir; böylece tarafların itiraz hakkı korunur ve süreç şeffaf ilerler.

Maddenin ikinci fıkrası ise giderlerin kime ait olduğunu netleştirir. Kural olarak inceleme giderlerini incelemeyi talep eden taraf karşılar. Ancak incelemeyi gönderilen yaptırmışsa ve sonuçta eşyanın zıya veya hasara uğradığı, bu nedenle taşıyanın tazminat ödemesi gerektiği tespit edilirse, inceleme giderleri taşıyana yükletilir. Bu hüküm, haksız taleplerin önüne geçerken haklı alıcıyı da korur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket, satın aldığı makine parçalarını kamyonla gönderdiğini düşünelim. Ürünler geldiğinde alıcı, paletlerin devrilmiş olduğunu ve bazı kutuların ezildiğini fark eder. Eğer alıcı bu durumda malları teslim alır ve ardından hasar iddiasında bulunursa, taşıyıcı “teslimde hasar bildirilmedi” diyerek sorumluluktan kaçınabilir. İşte madde 1184, tam bu noktada alıcıya bir kalkan sağlar. Alıcı, teslim almadan önce yetkili bir bilirkişi veya mahkeme aracılığıyla hasar tespiti yaptırırsa, elinde güçlü bir delil olur. Bu tespit sayesinde taşıyıcıya karşı tazminat davası açılabilir ve inceleme masrafı da taşıyıcıdan talep edilebilir.

Sicil açısından bu madde, özellikle taşıma firmalarının ve lojistik şirketlerinin sözleşmelerinde sıkça karşılaşılan bir uyuşmazlık noktasıdır. SicilAI olarak, taşıma sözleşmelerinde bu tür inceleme hakkının kullanılmasına ilişkin sürelerin ve prosedürlerin yazılı olarak belirlenmesini öneriyoruz. Ayrıca internet üzerinden yapılan gönderilerde, kargo firmasının teslim tutanağına “hasarlı” veya “eksik” şerhi düşülmeden imza atılmaması, bu maddenin uygulanmasında kritik öneme sahiptir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Eşyayı teslim almadan önce inceleme yapılmazsa: Mal teslim alındıktan sonra hasar iddiası ispat yükü ağırlaşır; taşıyıcı sorumluluktan kurtulabilir.
• Yetkisiz uzman seçimi: Mahkeme veya yetkili makam yerine, sözleşmede öngörülmeyen bir uzmanın yaptığı tespit, delil olarak değer kaybedebilir. Bu nedenle incelemenin mahkemeden veya yetkili kurumdan resmi olarak talep edilmesi gerekir.
• Diğer tarafın haberdar edilmemesi: Madde “mümkün oldukça” diğer tarafın hazır bulundurulmasını emreder. Bu çağrı yapılmazsa yapılan tespit tek taraflı kalır ve sonradan itiraz riski doğurur.
• Giderlerin eksik belgelenmesi: İnceleme giderlerinin taşıyana yükletilebilmesi için faturanın, bilirkişi ücretinin ve varsa avukatlık masraflarının düzenli şekilde saklanması gerekir. Aksi halde bu masraflar ispat edilemez.
• Sürelerin kaçırılması: Taşıma hukukundaki dava açma ve ihbar süreleri kısadır. Hemen harekete geçilmez, inceleme birkaç gün geciktirilirse eşyanın durumu değişebilir ve delil kaybolabilir.