# MADDE 1186
Taşıyanın Sorumluluk Sınırı ve Özel Çekme Hakkı
Resmi Kanun Metni
(1) Eşyanın uğradığı veya eşyaya ilişkin her türlü zıya veya hasar nedeniyle taşıyan, her hâlde, hangi sınır daha yüksek ise o sınırın uygulanması kaydıyla, koli veya ünite başına 666,67 Özel Çekme Hakkına veya zıyaa ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safî ağırlığının her bir kilogramı için iki Özel Çekme Hakkını karşılayan tutarı aşan zarar için sorumlu olmaz; meğerki, eşyanın cinsi ve değeri, yüklemeden önce yükleten tarafından bildirilmiş ve denizde taşıma senedine yazılmış olsun. Özel Çekme Hakkı, fiilî ödeme günündeki veya taraflarca kararlaştırılan diğer bir tarihteki, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen değerine göre Türk Lirasına çevrilir.
(2) Taşıyanın ödemesi gereken tazminatın toplamı, eşyanın navlun sözleşmesine uygun olarak gemiden boşaltıldığı veya boşaltılması gereken yerdeki ve tarihteki değerine göre hesaplanır. Eşyanın değeri, borsa fiyatına veya böyle bir fiyat yoksa, cari piyasa fiyatına veya her ikisinin de yokluğu hâlinde aynı nitelikte ve kalitede eşyanın olağan değerine göre belirlenir.
(3) Eşya topluca bir konteyner, palet veya benzeri bir taşıma gerecine konmuş ise, denizde taşıma senedine söz konusu taşıma gerecinin içeriği olarak yazılmış her koli veya ünite, ayrı bir koli veya ünite sayılır. Aksi hâlde, böyle bir taşıma gereci, tek bir koli veya ünite sayılır. Bizzat taşıma gereci zıyaa veya hasara uğrarsa, taşıyana ait veya onun tarafından sağlanmış olmadıkça, taşıma gereci ayrı bir koli sayılır.
(4) Yükletenin birinci fıkra uyarınca yaptığı bildirim denizde taşıma senedine yazılmışsa, bu kayıtlar karine oluşturur, ancak, bu karine taşıyan bakımından bağlayıcı değildir; 1239 uncu maddenin üçüncü fıkrası, söz konusu kayıtlar hakkında uygulanmaz.
(5) Yükleten, eşyanın cinsini veya değerini kasten gerçeğe aykırı bildirmişse, taşıyan, her hâlde, eşyanın uğradığı veya eşyaya ilişkin zıya veya hasar nedeniyle sorumlu olmaz.
(6) Taşıyanın, taşıma süresinin aşılmasından doğan sorumluluğu, geciken eşya için ödenecek navlunun iki buçuk katı ile sınırlıdır; şu kadar ki, bu tutar, navlun sözleşmesine göre ödenecek toplam navlun miktarından fazla olamaz.
(7) Taşıyanın, birinci ve altıncı fıkraların birlikte uygulanması hâlinde toplam sorumluluğu, eşyanın tam zıyaından sorumluluğu hâlinde birinci fıkra gereğince tazminle yükümlü olacağı tutarı geçemez.
(8) Taraflar, birinci ve altıncı fıkralarda öngörülen sınırlardan daha yüksek tutarlar kararlaştırabilirler; şu kadar ki, birinci fıkra bakımından tarafların kararlaştırdığı sınır, o fıkrada öngörülen sınırlardan hangisi yüksek ise, o sınırdan daha düşük olamaz.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Madde 1186, deniz yoluyla taşınan eşyanın kaybolması, hasar görmesi veya geç teslim edilmesi durumunda taşıyanın (gemi işletmeninin) ödeyeceği tazminatın üst sınırını belirler. Bu sınır, "Özel Çekme Hakkı (SDR)" adı verilen uluslararası bir para birimi üzerinden hesaplanır. Kural basittir: Taşıyan, her bir koli ya da ünite için 666,67 SDR'yi veya zayi olan eşyanın her bir kilogramı için 2 SDR'yi aşan zarardan sorumlu tutulamaz. Ancak bu sınırlardan hangisi daha yüksekse o uygulanır. Eğer yükleten, eşyanın cinsini ve değerini yüklemeden önce yazılı olarak bildirir ve bu bildirim denizde taşıma senedine işlenirse, taşıyan bu sınırlara sığınamaz.
Tazminatın hesabında esas alınacak değer, eşyanın boşaltma yerindeki borsa fiyatı, cari piyasa fiyatı veya olağan değeridir. Konteyner, palet gibi taşıma gereçlerinin içindeki her koli ayrı sayılır; ancak konteyner tek başına zayi olursa, taşıyana ait değilse ayrı bir koli kabul edilir. Ayrıca, yükleten eşyanın değerini kasten yanlış bildirirse taşıyan hiçbir tazminat ödemez. Geç teslimde ise sorumluluk, o eşyaya ait navlunun iki buçuk katıyla sınırlıdır ve toplam navlunu geçemez.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir tekstil ihracatçısı düşünelim: Konteyner dolusu ürün deniz yoluyla gönderilirken gemi batıyor veya konteyner denize düşüyor. Sigorta yoksa, ithalatçı taşıyandan tazminat ister. Taşıyan, koli başına 666,67 SDR veya kilo başına 2 SDR üzerinden hesap yapar. Örneğin, 10.000 kg eşya için 20.000 SDR (yaklaşık 1 milyon TL) üst sınır çıkar. Ancak ihracatçı, malın değerini fatura ve taşıma senedine "10 koli, toplam değer 500.000 USD" diye yazdırmışsa, taşıyan bu sınırı kullanamaz. Bu yüzden özellikle yüksek değerli ürünlerde kıymet beyanı ve taşıma senedine işletilmesi kritik önem taşır. SicilAI olarak önerimiz, navlun sözleşmesi yapılırken bu maddenin uygulanacak sınırlarını netleştirmeniz ve sigorta poliçenizle uyumlu bir beyan yapmanızdır.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Koli/ünite sayısı ve ağırlık doğru beyan edilmezse, tazminat hesabı düşük çıkar; ticari kayıp büyür.
- Eşyanın değeri yazılı olarak bildirilmez ve taşıma senedine işletilmezse, taşıyan sınırlı sorumluluktan yararlanır.
- Kasten gerçeğe aykırı değer beyanı, taşıyanı tüm tazminat yükümlülüğünden kurtarır; bu hem cezai hem ticari açıdan ağır sonuç doğurur.
- SDR'nin TL'ye çevrilmesinde fiilî ödeme günü esas alınır; kur dalgalanması nedeniyle tahmini tutarlar yanıltıcı olabilir.
- Geç teslim tazminatının navlunun 2,5 katıyla sınırlı olması, yüksek değerli çabuk bozulan ürünlerde zararı karşılamaz; bu durumda ek teminat veya sigorta düşünülmelidir.
- Konteyner içindeki kolilerin taşıma senedine eksik yazılması, tazminatın tek koli limitine mahkum kalmasına yol açar.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.