# MADDE 1190
Tasiyicinin Sorumluluktan Kurtulma Ve Sinirlama Haklari

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1190, taşıyanın (taşımacının) sorumluluktan kurtulma hâlleri ve sorumluluk sınırlaması hükümlerinin uygulanma alanını netleştirir. Buna göre, eşyanın zıyaı, hasarı veya geç teslimi nedeniyle taşıyana karşı yalnızca sözleşmeye dayalı bir dava değil, haksız fiil ya da başka herhangi bir hukuki sebebe dayalı bir dava açılmış olsa bile, taşıyan yine kanundaki kurtulma hâllerinden ve sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanabilir. Bu hüküm, davacının dava sebebini değiştirerek taşıyanın lehine olan sınırları dolanmasını engeller.

Maddenin ikinci fıkrası, bu korumayı taşıyanın adamlarına (sürücü, acente, yükleme görevlisi vb.) da tanır. Ancak bu kişilerin “görevi veya yetkisi sınırları içinde hareket ettiğini ispat etme” şartı vardır. Üçüncü fıkra ise hem taşıyandan hem de onun adamlarından istenecek tazminat toplamının, 1186. maddedeki sorumluluk sınırını aşamayacağını düzenler. Böylece davacı, tazminatı birden fazla kişiye dava açarak parçalayıp limitin üzerine çıkamaz; ancak 1187. madde kapsamındaki ağır kusur veya kast hâli bu sınırın istisnasıdır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir üretici firma, ürünlerini kamyonla ihraç etmek üzere lojistik şirketine teslim eder. Yolda meydana gelen kazada ürünler hasar görür. Alıcı firma, taşıma sözleşmesine dayanmak yerine doğrudan kamyon sürücüsüne haksız fiil nedeniyle dava açarak daha yüksek tazminat elde etmeye çalışabilir. İşte Madde 1190 sayesinde sürücü, malı taşıma göreviyle hareket ettiğini ispatladığında, taşıyanın lehine olan sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanır. Aynı şekilde davayı taşıyana karşı açsa bile davacı, sözleşme hükümlerinde belirtilen limitlerin üzerinde bir tazminata hükmedilmesini sağlayamaz.

Bu madde, gümrük müşavirleri, dış ticaret firmaları ve lojistik şirketleri için kritiktir. Taşıma sözleşmelerinde yer alan limit ve muafiyet hükümleri, sözleşme dışı hukuki yollara başvurulduğunda da korunur. SicilAI olarak önerimiz; navlun sözleşmelerini düzenlerken hasar bildirim süreleri, sorumluluk limitleri ve sigorta teminatlarını birlikte değerlendirmeniz, aksi takdirde ticari mal bedelinin büyük kısmının karşılıksız kalabileceğidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Görev sınırı ispat edilemeyebilir: Taşıyanın adamı, eğer zararı görevi sırasında değil de kişisel işinde meydana getirmişse 1190/2 hükmünden yararlanamaz. Bu durumda sınırsız kişisel sorumluluk gündeme gelebilir.
• Sözleşme dışı davalarla limitler aşılmaya çalışılır: Davacı haksız fiil veya başka bir sebeple dava açarak 1186. maddedeki sınırı dolanmayı deneyebilir. Madde 1190 bu girişimi engeller, ancak yargılama sürecinde bu savunmanın zamanında ve doğru yapılması gerekir.
• 1187. madde istisnası unutulur: Taşıyanın kastı veya pervasızca davranışı sonucu zarar meydana gelmişse, sınırlı sorumluluk hakkı düşer ve 1190/3'teki toplam limit de uygulanmaz. Taşıyanların hasar önleme prosedürlerini ihmal etmesi hâlinde devreye girecek bu istisna büyük finansal risk oluşturur.
• Toplam tazminat limiti göz ardı edilir: Taşıyan ve adamları ayrı ayrı davalarda toplam limitin üzerinde tazminata mahkûm edilmez; ancak davaların parçalı açılması hâlinde limitin aşılmadığının takibi mahkeme aşamasında yapılır. Bu da süre ve masraf kaybına yol açar.