# MADDE 1191
Fiili Tasıyıcı Sorumluluk Kuralı Rehberi
Resmi Kanun Metni
(1) Taşımanın gerçekleştirilmesi, kısmen veya tamamen bir fiilî taşıyana bırakıldığı takdirde, taşıyan, navlun sözleşmesine göre böyle bir bırakma hakkına sahip olup olmadığı dikkate alınmaksızın, taşımanın tamamından sorumlu kalmaya devam eder. Taşıyan, fiilî taşıyanın ve onun taşıma borcunun ifasında kullandığı ve görevi ve yetkisi sınırı içinde hareket eden adamlarının fiil ve ihmallerinden de bu Kanun hükümlerine göre sorumludur.
(2) Bu Kanunun taşıyanın sorumluluğuna ilişkin olan tüm hükümleri, fiilî taşıyanın bizzat gerçekleştirdiği taşımadan sorumluluğu hakkında da geçerlidir. Fiilî taşıyanın adamlarının aleyhine dava açılması hâlinde 1187 nci maddenin ikinci fıkrası ile 1190 ıncı maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları uygulanır.
(3) Taşıyanın kanunen kendisine yüklenmeyen bir borç veya yükümlülüğü üstlenmesi veya tanınan bir haktan vazgeçmesi sonucunu doğuran özel anlaşmalar, açık ve yazılı onayı olmadıkça, fiilî taşıyan hakkında hüküm ifade etmez; fakat, bu hususta yapılmış olan özel bir anlaşma fiilî taşıyanın onayı olmasa da taşıyanı bağlamaya devam eder.
(4) Taşıyanın ve fiilî taşıyanın, aynı zarardan sorumlu oldukları takdirde ve ölçüde sorumlulukları müteselsildir.
(5) Taşıyan, fiilî taşıyan ve bunların adamları tarafından ödenecek tazminatın toplamı, bu Kanunda öngörülen sorumluluk sınırlarını aşamaz.
(6) Bu madde hükümleri, taşıyan ile fiilî taşıyan arasındaki rücu ilişkisini etkilemez.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Madde 1191, taşıma işlerinde asıl taşıyıcının yükü bir başka taşıyıcıya (fiilî taşıyıcı) devretmesi durumunda sorumluluğun nasıl şekilleneceğini açıklar. Kural temel olarak şudur: Taşıyan (taşımayı üstlenen asıl firma), taşımayı kısmen veya tamamen bir fiilî taşıyıcıya bıraksa dahi, çıkabilecek zararlardan tamamen sorumlu olmaya devam eder. Bu sorumluluk, fiilî taşıyıcının kendi çalışanlarının fiil ve ihmalleri için de geçerlidir. Yani vekil tayin etmek, asıl taşıyıcıyı sorumluluktan kurtarmaz.
Madde ayrıca fiilî taşıyıcının kendi yaptığı taşıma kısmından da bu Kanun'daki taşıyan sorumluluğuna ilişkin tüm hükümlere tabi olduğunu belirtir. Eğer taşıyan, kanunen kendisine yüklenmeyen ekstra bir borç veya yükümlülük üstlenmişse veya bir hakkından feragat etmişse, bu tür özel anlaşmalar fiilî taşıyıcıyı ancak onun açık ve yazılı onayı varsa bağlar. Aksi halde bu anlaşmalar sadece asıl taşıyanı bağlar. Son olarak, taşıyan ve fiilî taşıyan aynı zarardan sorumluysa müteselsil olarak sorumludurlar; yani zarar gören taraf dilerse her ikisine de başvurabilir. Ancak ödenecek toplam tazminat, Kanun'un öngördüğü sorumluluk sınırlarını aşamaz.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Ticari hayatta bu maddeyi bir örnekle somutlaştıralım: Bir lojistik firması (asıl taşıyıcı), müşterisinden İstanbul'dan İzmir'e 40 bin TL değerinde elektronik eşya taşıma siparişi alır. Firma, kendi araç filosu dolu olduğu için bu işi anlaşmalı olduğu bir nakliye şirketine (fiilî taşıyıcı) devreder. Taşıma sırasında fiilî taşıyıcının aracı kaza yapar ve malların üçte biri hasar görür. Müşteri, malını teslim eden sözleşmesi asıl taşıyıcı ile olduğu için doğrudan asıl lojistik firmasına başvurma hakkına sahiptir. Asıl taşıyıcı, "ben taşımayı yapmadım, firma X yaptı" diyerek sorumluluktan kaçamaz. Ayrıca müşteri, dilerse asıl taşıyıcı yerine ya da onunla birlikte fiilî taşıyıcıya da dava açabilir; çünkü sorumluluk müteselsildir.
Bürokrasi açısından bakıldığında, taraflar arasındaki taşıma sözleşmelerinde bu maddenin sonuçlarına yer verilmesi kritik önem taşır. Özellikle asıl taşıyıcının, fiilî taşıyıcıdan sorumlulukları devralmadan önce onun mali gücünü ve sigorta kapsamını araştırması gerekir. SicilAI üzerinden yapılan fiilî taşıyıcı sorgulamalarında, şirketin aktif olup olmadığı ve yetki belgeleri kontrol edilerek olası mağduriyetlerin önüne geçilebilir. Sözleşmelere, "işbu madde kapsamında sorumluluk müteselsildir ve fiilî taşıyıcının onayı olmadan yapılan özel anlaşmalar onu bağlamaz" gibi açık hükümler konulması, uyuşmazlıkların çözümünü kolaylaştırır.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Onaysız özel anlaşmalar: Asıl taşıyıcının, fiilî taşıyıcının lehine olmayan ve onun yazılı onayını almadığı ek sözleşme veya taahhütler fiilî taşıyıcı için geçersizdir. Bu durum taraflar arasında ciddi anlaşmazlıklara yol açabilir.
- Sorumluluk sınırlarının aşılması: Taşıyan ve fiilî taşıyıcının ödediği tazminatların toplamı, Kanun'daki sorumluluk sınırlarını aşamaz. Sigorta süreçlerinde bu sınırların dikkate alınmaması hâlinde fazla ödeme riski oluşur.
- Alt taşıyıcı seçimindeki ihmal: Taşıma işini devrettiğiniz fiilî taşıyıcının yeterliliğini ve mali gücünü araştırmamak, oluşacak zararlardan size rücu edilmesine neden olur. Bu nedenle alt taşıyıcı seçimi özen yükümlülüğü kapsamında değerlendirilmelidir.
- Adam çalıştıranın sorumluluğu: Fiilî taşıyıcının adamlarının (şoför, yüklemeci vb.) kusurlarından da asıl taşıyıcı sorumludur. İşin devredilmiş olması, bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
- Dava sürecinde taraf seçimi: Zarar gören, taşıyana veya fiilî taşıyıcıya ya da her ikisine birden dava açabilir. Ancak dava sürelerini ve zamanaşımını kaçırmamak için taraf seçiminin dikkatli yapılması gerekir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.