# MADDE 1193
Navlun hesabı teslim edilen eşyaya göre yapılır

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Deniz veya kara yoluyla yük taşıtırken taraflar, taşıma ücretini (navlunu) her zaman tek bir kalem üzerinden belirlemez. Çoğu zaman navlun; eşyanın ağırlığına, adedine ya da hacmine (ölçüsüne) göre hesaplanır. Yük, taşınma sırasında hasar görebilir, bir kısmı zayi olabilir veya aktarma sırasında sayıca eksilebilir. Bu durumda "navlun hangi miktara göre fatura edilecek?" sorusu gündeme gelir. Madde 1193 şu kuralı koyar: Navlun; ölçü, tartı veya sayı esasına dayanıyorsa ve tereddüt varsa, gönderilene (alıcıya) teslim edilen eşyanın ölçü, tartı veya sayısı esas alınır. Yani yükleme limanındaki değil, teslim anındaki gerçek durum ölçü alınır. Bu kural, aksine açık bir sözleşme hükmü bulunmadığı sürece uygulanır; taşıyıcının yolda oluşan fire kadar navlun talep edememesi, kanun koyucunun bilinçli tercihidir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Somut örnek: Bir şirket, deniz yoluyla 20.000 ton çimento ithal etsin ve navlun "ton başına 20 dolar" olarak kararlaştırılmış olsun. Yükleme anında kantar 20.000 ton gösterir; ancak taşıma sırasında bir kısım yük zayi olur ve alıcıya yalnızca 19.000 ton teslim edilir. Tereddüt hâlinde taşıyıcı, 20.000 ton üzerinden değil, yalnızca teslim edilen 19.000 ton üzerinden navlun faturalayabilir. Sözleşmeye "navlun, yükleme anındaki tartıya göre kesin olarak hesaplanır" gibi açık bir hüküm konmamışsa bu madde devreye girer. Bu nedenle ihracatçı, ithalatçı ve taşıyıcıların sözleşme ile konşimento düzenlerken navlun hesabının hangi ana göre yapılacağını açıkça yazması gerekir. Teslim anında alıcının ihtirazi kayıt düşmesi, eksiklik veya hasar tespitini resmîleştirir; aksi hâlde taşıyıcı, eşyayı tam teslim ettiğini iddia ederek faturanın tamamını isteyebilir. Uygulamada teslim tutanakları, kantar fişleri ve konşimento kayıtları delil olarak kullanılır. SicilAI üzerinden bu belgelerin dijital kopyalarını dosyalamak, doğabilecek bir ihtilafta şirketin hakkını korumasını kolaylaştırır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sözleşmede "navlun eşyanın ölçüsü/tartısı/sayısına göre belirlenir" denilip hangi andaki ölçünün esas olduğu açıklanmazsa, ihtilaf hâlinde teslim anındaki değer dikkate alınır; taşıyıcı fire kadar ücret kaybeder.
• Taşıyıcılar, teslim sırasında eksiklik veya hasar tespiti yapılmadan alıcının konşimentoya uygun kayıtla teslim alması durumunda, sonradan geriye dönük navlun indirimi talepleriyle karşılaşabilir.
• Gönderenler, alıcının teslim anındaki ölçüyü ispatlayabilmesi için bağımsız ekspertiz raporu ve ihtirazi kaydı zamanında temin etmezse ispat yükü ağırlaşır ve uyuşmazlık uzar.
• Kısmi teslim, hasarlı yükün reddi ve zilyetliğin devri hâllerinde "teslim edilen eşya" kavramı iyi yorumlanmazsa mükerrer fatura veya eksik navlun tahsilatı riski ortaya çıkar.