# MADDE 1194
Zaman Üzerine Navlun Başlangıç ve Bitiş Rehberi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Deniz ticaretinde bir gemiyi belirli bir süre için kiraladığınızda ödenen bedel, "zaman üzerine navlun"dur. Bu madde, o bedelin hangi gün işlemeye başlayacağını ve hangi gün duracağını netleştirir. Eğer yükleme "10 Mart'ta başlar" diye sözleşmede yazıyorsa navlun hesabı 10 Mart'tan başlar. Böyle bir gün yazılmamışsa, gemi sahibinin (taşıyanın) yüke hazır olduğunu bildirdiği günü izleyen günden itibaren navlun işler. Gemi, yükü almak için başka limandan boş (safra) olarak geliyorsa ve yola çıkmadan en az bir gün önce hazır olduğunu haber verirse, haberin ertesi günü navlun başlar; ama bu haber son dakikada verilirse, geminin fiilen yola çıktığı gün navlun işlemeye başlar. Maddenin ikinci fıkrası, sürastarya (bekleme tazminatı) süresi boyunca zaman navlununun işlemeyeceğini, böylece çifte ödeme yapılmayacağını hükme bağlar. Üçüncü fıkraya göre boşaltma tamamlandıktan sonra navlun kesilir. Dördüncü fıkra ise taşıyanın kusuru olmadan (hava, liman tıkanıklığı vb.) yolculuk gecikir veya kesilirse, bekleme süreleri için de navlun ödeneceğini düzenler.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir gıda ithalatçısı düşünün; şirket, Mersin Limanı'ndan İstanbul'a götürmek üzere bir gemi kiraladı. Sözleşmede "yükleme 5 Nisan'da başlar" denildi. Gemi 5 Nisan'da hazır olamaz ve hazırlık bildirimini ancak 7 Nisan'da yaparsa, navlun 8 Nisan'dan itibaren işlemeye başlar. Bu tarih kayması, maliyet planlamasını doğrudan etkiler. Eğer şirket, yüklemenin gecikeceğini öngörüp sözleşmeye sürastarya maddesi koyduysa, bekleme süresince navlun işlemez; yalnızca sürastarya bedeli ödenir. Boşaltma için fazladan gün kullanılırsa, bu günler için iki kez ödeme yapılmaz. SicilAI olarak, bu tür navlun hesaplarının ticari defter ve faturalara doğru yansıtılması gerektiğini, aksi halde KDV matrahı ve maliyet muhasebesinde uyuşmazlık doğacağını hatırlatmak isteriz. Özellikle gemi kiralama sözleşmelerinde başlangıç ve bitiş tarihleri mutlaka yazılı olarak ve ihtirazi kayıtla tutulmalıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Hazırlık bildiriminin süresinde ve yazılı yapılmaması, navlun başlangıç tarihinin uyuşmazlık konusu olmasına yol açar; bu yüzden bildirim belgeleri (e-posta, faks vb.) mutlaka saklanmalıdır.
• Sürastarya süresinin sözleşmede açıkça kararlaştırılmaması durumunda, bekleme günleri için zaman navlunu mu yoksa sürastarya mı ödeneceği belirsiz kalır; bu da çifte faturalandırmaya sebep olabilir.
• Taşıyanın kusuru nedeniyle gecikme yaşanırsa (örneğin makine arızası), navlun ödenmemesi gerekirken ödenmesi hâlinde şirket zarara uğrar; kusurun ispatı için gemi jurnali ve bakım kayıtları incelenmelidir.
• Boşaltma tamamlandığı hâlde navlunun kesilmemesi ve ek sürelerin faturalandırılması, ticari uyuşmazlık doğurur; boşaltma tutanağının tarihi navlun kesintisi için kritik delildir.
• Yolculuğun kesilmesi hâlinde 1221 ve 1222. maddelerdeki hakların saklı olduğu unutulmamalı; taşıyanın kusuru varsa taşıtan, gecikme tazminatı ve navlun iadesi talep edebilir.