# MADDE 1195
Belirlenmemiş Navlun Bedeli Nasıl Hesaplanır

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1195. maddesi, taşıma sözleşmesinde navlun (taşıma ücreti) açıkça belirlenmeden eşyanın taşıyıcıya teslim edilmesi hâlinde hangi ücretin ödeneceğini ve yükteki fazla eşyanın nasıl fiyatlandırılacağını düzenler. Birinci fıkra, navlun miktarının kararlaştırılmamış olması durumunda, yükleme zamanı ve yerinde mutat olan navlunun ödenmesini emreder. Başka bir deyişle; taraflar ücret konusunda susmuşsa veya “piyasa ne derse o olsun” gibi muğlak bir ifade kullanmışsa, gönderinin yapıldığı tarihte ve bölgede benzer taşımalar için ödenen olağan tutar esas alınır. İkinci fıkra ise taşınmak üzere teslim alınan eşyanın, sözleşmede kararlaştırılan miktardan fazla çıkması hâlinde, fazla kısım için de sözleşmedeki navlun miktarının oranlanması yoluyla ek ücret ödeneceğini hükme bağlar. Bu oranlama, toplam navlunun kararlaştırılan miktara bölünmesiyle bulunan birim değerin, fiilen yüklenen fazla miktarla çarpılması anlamına gelir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Uygulamada bu madde, özellikle esnaf ve küçük şirketlerin sözlü veya eksik yazılı anlaşmalarla yaptığı yük taşımalarını ilgilendirir. Örneğin, bir tekstil işletmesi için 10 ton kumaşın İstanbul’dan Ankara’ya taşınacağı kararlaştırılmış, fakat navlun bedeli hiç konuşulmamış olabilir. Bu hâlde navlun, yüklemenin yapıldığı gün İstanbul’daki mutat ton başına taşıma ücreti üzerinden hesaplanır. Bir başka örnekte, taraflar 10 ton mal için 15.000 TL navlunda anlaşmış ancak yüklenen mal 12 ton çıkmışsa; taşıyıcı, 15.000 TL’yi 10’a bölüp bulduğu ton başı 1.500 TL üzerinden, fazla 2 ton için 3.000 TL ek navlun isteyebilir. Bu hesaplamayı yaparken taşıma senedi, sevk irsaliyesi ve kantar fişi gibi belgeler kritik önem taşır. SicilAI platformunun tavsiyesi; navlun tespitinin tartışmalı olduğu durumlarda mutat navlunun, oda tarifeleri ve sektördeki emsal faturalarla belgelenmesinden sonra ödemenin gerçekleştirilmesidir. Aksi hâlde taraflar sonradan “ücreti biz hiç kararlaştırmadık” diyerek uyuşmazlık çıkarabilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Navlunun ispatlanamaması riski: Bedel kararlaştırılmamışsa, mutat navlunun seviyesini ispat yükü taşıyıcıdadır. Taşıyıcı, yükleme tarihi ve yöresindeki piyasa tarifelerini gösteren fatura, e-posta veya oda kaydı bulundurmazsa alacağını ispat edemeyebilir.
• Fazla miktarın belgelendirilmemesi riski: Yükleme sırasında fiili miktar sözleşmedekinden fazla çıkmışsa; bu durum taşıma senedine ve tartım fişine işlenmelidir. Aksi hâlde gönderen, “fazla yük teslim alınmadı” diyerek oranlama yapılmasını engelleyebilir.
• Sözlü sözleşme ve muğlaklık riski: “Mutat navlun” kavramı, zamana ve bölgeye göre değişkenlik gösterir. Bu nedenle tarafların ücreti yazılı olarak belirlememesi, uyuşmazlık hâlinde bilirkişi incelemesine ve yargı sürecine yol açar; hem zaman hem de maliyet kaybı oluşur.