# MADDE 1197
Navlun Muacceliyet Anı ve Boşaltma Süresi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1197. maddesi, deniz taşımacılığında navlun (taşıma ücreti) alacağının ne zaman muaccel olacağını, yani taşıyanın (gemici) bu ücreti ne zaman talep edebileceğini düzenler. Maddeye göre navlun, iki andan hangisi önce gerçekleşirse o anda ödenmesi gereken bir borç haline gelir: (1) eşyanın tesliminin istendiği an, (2) boşaltma süresinin sona erdiği an. Bu, taşıyana ciddi bir güvence sağlar. Örneğin; taşıyan, gemiden malı boşaltmadan önce alıcının yükü teslim almak için geldiği anda navlunu isteyebilir. Alıcı ödemeden teslim alamaz. Aynı şekilde boşaltma süresi dolmuşsa, alıcı henüz gelmemiş olsa dahi taşıyan navlunu talep edebilir. Ticari hayatta bu maddeyi bilmeyen bir alıcı, “Ücreti daha sonra öderim” düşüncesiyle hareket ederse, taşıyanın haklı olarak malı teslimden kaçınmasıyla karşılaşabilir; çünkü navlun alacağı doğmuş ve muaccel hale gelmiştir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir ithalatçı firma düşünün: Konteyner ile getirttiği mallar limana ulaşmıştır. Taşıyan, malların teslimini istediği anda navlunu ödemeden yükü teslim etmeyebilir. Eğer firma, boşaltma süresi içinde malları çekmezse, sürenin sonunda navlun borcu da muaccel olur. Buradaki en kritik nokta, ödeme vadesi sözleşmede farklı yazılmış olsa bile bu maddenin uygulanabilirliğidir. Sözleşmede “navlun 30 gün sonra ödenir” gibi bir hüküm varsa, bu özel hüküm tarafları bağlar; ancak böyle açık bir düzenleme yoksa veya taşıyan bu maddeye dayanırsa, ödeme kapıda nakit olarak istenebilir. Lojistik ve deniz ticaretiyle uğraşan şirket sahipleri için bu, nakit akışı planlamasında dikkate alınması gereken bir risktir. SicilAI olarak önerimiz: navlun ödemesine ilişkin vade ve koşulların, taşıma sözleşmesinde veya konşimentoda açıkça yazılı hale getirilmesi; aksi takdirde bu madde gereği taşıyanın “teslim anında” ödeme talep etme hakkı saklıdır.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Boşaltma süresinin tespiti: Sürenin ne zaman başlayıp bittiği ihtilaf konusu olabilir; taşıma sözleşmesinde süre tanımlanmamışsa varsayımlara göre hareket edilir ve bu da gecikme faizi ya da haksız ödeme taleplerine yol açabilir.
• “Teslimin istendiği an” ibaresi: Alıcının yükü teslim almaya hazır olduğunu bildirdiği an ile taşıyanın teslimi fiilen yapmaya hazır olduğu an farklı olabilir. Bu anlaşmazlığı önlemek için teslim talebinin yazılı (e-posta, tutanak) yapılması faydalıdır.
• Peşin ödeme yapılmadan malın teslim edilmesi: Taşıyan, dikkatsizlikle navlunu tahsil etmeden eşyayı teslim ederse; bu maddeye dayanarak sonradan alacağı isteyebilir, ancak hapis hakkını kaybeder ve tahsilat süreci uzayabilir.
• Sözleşmede vade kararlaştırılmamışsa doğan belirsizlik: Taraflar aksini yazılı olarak kararlaştırmamışsa, alıcı her an ödeme talebiyle karşılaşabilir. Bu nedenle navlun ödemesinin “yüklemeden önce mi, boşaltmadan sonra mı, kaç gün içinde mi” olduğu mutlaka sözleşmede belirtilmelidir.
• Boşaltma süresi uzarsa ortaya çıkan ek maliyetler: Madde sadece navlunu değil, aynı zamanda demuraj ve bekleme ücretlerini de gündeme getirir; bu maliyetlerin yazılı olarak kayıt altına alınması gerekir.