# MADDE 1218
Kamu Engeli Yüzünden Navlun Sözleşmesini Fesih Hakkı
Resmi Kanun Metni
(1) Gemiye ambargo veya devlet hizmeti için el konulması, varma yeri ülkesi ile ticaretin yasaklanması, yükleme veya varma limanlarının abluka altına alınması, sözleşme gereğince taşınacak olan eşyanın tamamının yükleme limanından ihracının veya varma limanına ithalinin yahut transit geçişinin yasaklanması gibi bir kamu tasarrufu yüzünden sözleşmenin ifasının engellenmiş olması her iki tarafa herhangi bir tazminat vermekle yükümlü olmaksızın sözleşmeyi feshedebilme hakkı verir.
(2) Henüz yolculuk başlamamışsa, fesih hakkının kullanılabilmesi için sözleşmenin ifasını engelleyen durumun mevcut ihtimallere göre kısa zamanda ortadan kalkmayacağının anlaşılmış olması gerekir. Buna karşılık, yolculuk başladıktan sonra sözleşmenin ifası engellenmişse, fesih hakkının kullanılabilmesi için bir ay boyunca engelin kalkmasının beklenmesi gerekir. Bu süreler, kaptan engeli bir limanda bulunduğu sırada öğrenirse, engeli haber aldığı günden; aksi takdirde engelin kendisine bildirildiği günden sonra gemi ile bir limana ulaştığı günden itibaren hesap olunur.
(3) Taraflar, kısmi yolculuk çarteri sözleşmeleri ile kırkambar sözleşmelerinde belli bir süre beklemeye zorunlu olmaksızın fesih hakkını kullanabilirler.
(4) Savaş çıktığı için geminin veya navlun sözleşmesi gereğince gemi ile taşınacak eşyanın tamamı yahut her ikisinin artık serbest sayılmaması ve zapt veya müsaderesi tehlikesi mevcutsa, taraflar belli bir süre beklemeye zorunlu olmaksızın fesih hakkını kullanabilirler.
(5) Taşıtanın, engelin yolculuk başlamadan önce ortaya çıktığı hâllerde, serbest sayılmayan eşya yerine kararlaştırılandan başka eşya yüklemeye ilişkin 1144 üncü maddeden doğan hakkı saklıdır.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, deniz ticaretiyle uğraşan şirketlerin ve gemi sahiplerinin karşılaşabileceği olağanüstü kamu müdahalelerine karşı sözleşmeden çıkış yolunu düzenler. Eğer bir gemiye ambargo konulması, devlet hizmeti için el konulması, bir limanın ablukaya alınması veya ticaretin yasaklanması gibi bir kamu otoritesi kararı, sözleşmede kararlaştırılan taşıma işini fiilen imkânsız hale getiriyorsa, hem taşıyan hem de taşıtan hiçbir tazminat ödemek zorunda kalmadan sözleşmeyi feshedebilir. Burada önemli olan, engelin tarafların iradesi dışında devlet gücünden kaynaklanması ve işin yapılmasını tamamen durdurmasıdır. Bu hak, kusura dayanmayan bir fesih hakkıdır; yani kimse diğerinden tazminat isteyemez. Ayrıca bekleme süreleri yolculuğun başlayıp başlamadığına göre değişir. Yolculuk başlamadan önce engelin kısa sürede kalkmayacağı kesinleşmişse hemen fesih mümkündür. Yolculuk başladıktan sonra ise tarafların bir ay boyunca engelin kalkmasını beklemesi şarttır. Bu bekleme süresi geminin limana ulaştığı veya engeli öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Kısmi çarter veya kırkambar sözleşmelerinde ise bu bekleme zorunluluğu kaldırılmıştır. Ayrıca savaş hâlinde geminin veya eşyanın zapt veya müsadere tehlikesi varsa da bekleme şartı aranmaz.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir şirket sahibi, örneğin Asya'dan Avrupa'ya mal taşıtmak üzere bir gemi kiraladıysa ve yükleme limanının bulunduğu ülkeye uluslararası ticaret ambargosu konulursa, bu madde devreye girer. Şirket, navlun bedelinin tamamını ödemeden ve tazminat riski olmadan sözleşmeyi feshedebilir. Aynı şekilde gemi sahibi de devlet tarafından gemisine el konulmuşsa, taşıtandan tazminat istemeden sözleşmeyi sonlandırabilir. Fesih hakkının doğru kullanılabilmesi için bekleme sürelerinin dolduğunu gösteren belgelerin (abluka ilanı, ambargo duyurusu, resmî gazete kararı) saklanması kritik önem taşır. Ticari hayatta taraflar çoğu zaman bu süreyi atlayarak erken fesih yoluna gider ve haksız duruma düşer. SicilAI olarak önerimiz; sözleşme yönetim sisteminizde bu süreleri ve resmî engel duyurularını dijital olarak arşivleyin. Böylece fesih tarihiniz yasal dayanağa oturur ve olası bir tahkim veya mahkeme sürecinde eliniz güçlü olur.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Yolculuk başladıktan sonra fesih için 1 aylık bekleme süresi dolmadan hareket edilirse, karşı tarafa tazminat ödeme yükümlülüğü doğabilir.
- Bekleme süresinin başlangıç tarihi (engelin öğrenildiği gün veya limana ulaşılan gün) doğru tespit edilmezse fesih erken veya geç sayılır.
- Kısmi çarter ve kırkambar sözleşmesi olmayan tam çarter sözleşmelerinde bekleme süresi muafiyeti yokmuş gibi değerlendirme yapmak hatalıdır.
- "Savaş" ve "zapt/müsadere tehlikesi" varlığını subjektif yorumlamak yerine resmî makam duyurularına dayandırmak gerekir; aksi hâlde haksız fesih riski doğar.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.