# MADDE 1228
Konişmento Tanımı ve Düzenlenme Esasları
Resmi Kanun Metni
(1) Konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu senettir.
(2) Yükletenin izniyle, taşınmak üzere teslim alınan fakat henüz gemiye yükletilmemiş olan eşya için “tesellüm konişmentosu” düzenlenebilir. Eşya gemiye alınır alınmaz taşıyan, onun teslim alındığı sırada verilmiş olan geçici makbuz veya tesellüm konişmentosunun geri verilmesi karşılığında yükletenin istediği kadar nüshada “yükleme konişmentosu” düzenlemekle yükümlüdür. Tesellüm konişmentosuna eşyanın ne zaman ve hangi gemiye yüklenmiş olduğuna dair şerh verildiği takdirde bu konişmento “yükleme konişmentosu” hükmündedir. Konişmento, kaptan veya taşıyanın yahut kaptanın bu hususta yetkilendirdiği bir temsilcisi tarafından taşıyan ad ve hesabına düzenlenebilir.
(3) Konişmento, nama, emre ve hamile yazılı olarak düzenlenebilir. Aksi kararlaştırılmadıkça yükletenin istemi üzerine konişmento gönderilenin emrine veya sadece emre olarak düzenlenir. Bu son hâlde “emre” yükletenin emrine demektir. Konişmento gönderilen sıfatıyla taşıyanın veya kaptanın namına da yazılı olabilir.
(4) Konişmentonun bütün nüshaları aynı metni içermeli ve her birinde kaç nüsha hâlinde düzenlendiği gösterilmelidir.
(5) Yükleten, istem üzerine, konişmentonun kendisi tarafından imzalanmış olan bir kopyasını taşıyana vermek zorundadır.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Madde 1228, deniz yoluyla eşya taşımacılığının en kritik belgesi olan konişmentoyu (bill of lading) tanımlar. Konişmento, üç işlevi birden gören bir senettir: Taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispat eder, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini belgeler ve taşıyanın eşyayı ancak bu senedin ibrazı karşılığında teslim etme yükümlülüğünü doğurur. Başka bir deyişle, konişmento hem bir makbuz, hem bir sözleşme delili, hem de eşya üzerindeki tasarruf hakkını temsil eden bir kıymetli evraktır.
Madde ayrıca iki tür konişmento arasında ayrım yapar. Eşya henüz gemiye yüklenmeden, taşınmak üzere teslim alındığında düzenlenen belgeye tesellüm konişmentosu denir. Eşya gemiye yüklendikten sonra ise yükleme konişmentosu düzenlenir. Tesellüm konişmentosuna sonradan "eşyanın hangi gemiye ve ne zaman yüklendiği" şerh edilirse, bu belge de yükleme konişmentosu hükmüne geçer. Yükleten, taşıyanın kendisine verdiği geçici makbuzu veya tesellüm konişmentosunu geri vererek istediği sayıda yükleme konişmentosu düzenlenmesini isteyebilir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir ihracatçı düşünün: Mallarını limana getirir, taşıyan firma eşyayı teslim alır ancak gemi henüz yanaşmamıştır. Bu aşamada ihracatçıya tesellüm konişmentosu verilir. Gemiye yükleme tamamlandığında ihracatçı, bu geçici belgeyi taşıyana iade ederek yerine yükleme konişmentosu ister. Bu süreç, özellikle akreditifli ödemelerde büyük önem taşır; çünkü bankalar genellikle yalnızca "on board" (gemiye yüklenmiş) şerhi taşıyan yükleme konişmentosunu kabul eder.
Konişmentonun nama, emre veya hamile yazılı olarak düzenlenebilmesi, eşya üzerindeki tasarruf hakkının devrini kolaylaştırır. Örneğin, emre yazılı bir konişmento ciro edilerek devredilebilir. Aksi kararlaştırılmamışsa, yükletenin istemi üzerine konişmento gönderilenin emrine veya sadece "emre" kaydıyla düzenlenir; buradaki "emre" ifadesi yükletenin emri anlamına gelir. Tüm nüshaların aynı metni içermesi ve kaç nüsha düzenlendiğinin her nüshada gösterilmesi zorunludur. Bu sayede birden fazla nüshanın kötüye kullanılması engellenmeye çalışılır.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Nüsha sayısının gösterilmemesi: Konişmentonun her nüshasında kaç adet düzenlendiği yazmalıdır. Aksi hâlde taşıyan, eşyayı teslim ederken hangi nüshanın geçerli olduğu konusunda tereddüt yaşayabilir ve haksız teslimden doğan zararlarla karşılaşabilir.
- Tesellüm konişmentosunun zamanında çevrilmemesi: Eşya gemiye yüklendikten sonra tesellüm konişmentosu, "hangi gemiye ve ne zaman yüklendiği" şerhi düşülmeden yükleme konişmentosu gibi kullanılamaz. Bu şerh olmadan belge, alıcı nezdinde güven doğurmaz ve ödeme riski oluşur.
- İmza ve yetki hataları: Konişmento, kaptan veya taşıyan ya da kaptanın yetkilendirdiği temsilci tarafından taşıyan ad ve hesabına düzenlenmelidir. Yetkisiz bir kişinin imzası, belgeyi geçersiz kılabilir ve taşıyanın sorumluluğunu doğurabilir.
- Yükletenin imzalı kopya yükümlülüğü: Yükleten, istendiğinde konişmentonun kendi imzasını taşıyan bir kopyasını taşıyana vermek zorundadır. Bu kopyanın verilmemesi hâlinde taşıyan, belge üzerindeki bilgilerin doğruluğunu teyit edemez ve taraflar arasında uyuşmazlık çıkabilir.
- Kıymetli evrak niteliğinin göz ardı edilmesi: Konişmento, eşyanın teslimini şarta bağlayan bir senettir. Belgeyi elinde bulundurmayan kişiye eşya teslim edilmemelidir. Aksi hâlde taşıyan, malı yanlış kişiye teslim etmiş olur ve tam tazminat sorumluluğuyla karşılaşır. Bu nedenle özellikle acente ve operasyon ekiplerinin konişmento ibrazını titizlikle kontrol etmesi gerekir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.