# MADDE 1239
Konişmento Taşıyanın Çekince Yükümlülüğü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, deniz taşımacılığında düzenlenen konişmento belgesinin güvenilirliğini korumayı amaçlar. Taşıyan (yani gemiyi işleten veya taşımayı üstlenen firma), eşyayı teslim alırken konişmentoya eşyanın cinsi, işaretleri, koli/parça adedi, ağırlığı ve miktarı hakkında beyanları yazar. Eğer taşıyan, bu beyanların gerçekte teslim alınan veya yüklenen eşyayı doğru göstermediğini biliyorsa ya da bu konuda haklı bir şüphesi varsa veya bu bilgileri kontrol etme imkânı bulunmuyorsa, bu durumu konişmentoya çekince koymak suretiyle açıklamak zorundadır. Çekince; “beyanlar gerçeğe uymuyor”, “bu miktardan şüpheliyim” veya “kontrol edemedim” anlamına gelen açık bir kayıttır.

İkinci fıkra, eşyanın dış görünüşüyle ilgilidir. Taşıyan, eşyanın ambalajında veya haricen görünen hâlinde bir bozukluk varsa bunu konişmentoya yazmalıdır. Yazmazsa, eşyayı “haricen iyi hâlde” teslim almış sayılır. Bu durum, hasarlı yüklerde taşıyanın aleyhine bir karine oluşturur. Üçüncü fıkra ise konişmentonun ispat gücünü düzenler: Konişmento, taşıyanın eşyayı beyan edildiği gibi teslim aldığının veya yüklediğinin karinesidir. Ancak bu karine, konişmentoyu iyiniyetle devralan üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez; yani taşıyan, eşyayı sonradan “gerçekte böyle değildi” diyerek inkâr edemez.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi, örneğin tekstil ürünlerini yurt dışına gönderirken konişmentoda “20 koli, 1.000 kg” yazılıysa ve taşıyan bu bilgileri kontrol etmeden imza attıysa, ileride çıkabilecek kayıp veya hasar iddialarında belge belirleyici olur. Diyelim ki malı satın alan ithalatçı, konişmentoyu banka kanalıyla devraldı ve teslimde 2 kolinin eksik olduğunu gördü. Eğer taşıyan, konişmentoya “eksik olabilir, kontrol edilemedi” şeklinde bir çekince koymadıysa, ithalatçıya karşı sorumluluktan kurtulamaz. Üstelik ithalatçı iyiniyetli ise taşıyanın aksini ispat hakkı da yoktur. Bu nedenle taşıyan firmaların, yükleme anında eşyayı bizzat sayması, tartması ve gözle kontrol etmesi büyük önem taşır. SicilAI olarak işletmelere önerimiz, taşıma sözleşmelerini ve konişmento taslaklarını imzalamadan önce mutlaka uzman bir hukuk danışmanına inceletmeleri ve taşıyanın çekince koyma yükümlülüğünü sözleşmeye açıkça bağlamalarıdır.

Ayrıca 1186 ncı maddenin dördüncü fıkrası saklı tutulmuştur; bu da taşıyanın bazı istisnai sorumluluk hallerinin varlığını sürdürdüğünü gösterir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Çekince koymamak: Taşıyanın, gerçeğe aykırı olduğunu bildiği hâlde susması hâlinde, bu beyanlarla bağlı tutulur ve iyiniyetli hamile karşı sorumluluğu doğar.
• Eksik veya belirsiz çekince: “Sayı ve ağırlık hakkında beyan verilmiştir” gibi muğlak ifadeler, çoğu zaman haklı şüpheyi açıklamadığı için geçerli sayılmayabilir; çekincenin gerekçesi somut olmalıdır.
• Dış görünüşün kayda geçirilmemesi: Ambalaj hasarı, nem, kırık palet gibi haricen görünen sorunlar konişmentoya yazılmazsa taşıyan, eşyayı sağlam teslim almış sayılır ve bu karine aleyhine kullanılır.
• Kontrol imkânı varken kaçınmak: Taşıyanın eşyayı fiilen görme veya tartma imkânı olmasına rağmen çekince koyması, dürüstlük kuralına aykırı olabilir; bu da taşıyanın tazminat yükümlülüğünü artırabilir.
• Devreden sıfatı: Konişmentoyu ciro eden gönderilen de dâhil üçüncü kişiler, belgeye güvenerek hak kazandığından, taşıyanın aksi yöndeki iddiaları dinlenmez; bu yüzden belgenin içeriği en başından doğru kurulmalıdır.