# MADDE 1246
Gemi Kira ve Navlun Alacaklarında Zamanaşımı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1246, deniz ticareti alanındaki bazı önemli alacaklar için zamanaşımı süresinin yalnızca 1 yıl olduğunu hükme bağlıyor. Bu süre, gemi kira sözleşmelerinden, zaman çarteri sözleşmelerinden, navlun sözleşmelerinden ve konişmento düzenlenmesinden doğan tüm alacaklar için geçerli. Yani bir şirket ya da gemi işletmecisi, bu tür bir sözleşmeden doğan alacağını 1 yıl içinde talep etmezse, alacak hukuken ortadan kalkar. Bu süre, alacağın muaccel olduğu, yani ifa zamanının geldiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Örneğin navlun bedeli kararlaştırılan tarihte ödenmediyse, o tarihten itibaren 1 yıl içinde dava veya icra takibi başlatılmalıdır. Ancak madde, 1188. maddedeki hükümleri saklı tutuyor; bu da genel hükümlerdeki bazı istisnaların veya özel durumların ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Kısacası, deniz ticaretindeki alacaklar için karada geçerli olan genel 10 yıllık zamanaşımı süresi değil, çok daha kısa olan 1 yıllık süre uygulanır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir gemi sahibi düşünelim. Gemi kiralama şirketine gemisini 6 aylık bir süreyle zaman çarteri olarak verdi. Sözleşmeye göre kiralama bedeli her ayın 5'inde ödenecek. Kiralayan şirket 3 aylık kira bedelini ödemedi ve şirket iflas sürecine girdi. Gemi sahibi, ödenmeyen her bir aylık kira bedeli için ayrı ayrı zamanaşımı hesaplamalıdır. Muacceliyet tarihleri her ayın 5'idir. İlk ayın bedeli için 1 yıllık süre o ayın 5'inden itibaren işler. Gemi sahibi bu süreleri kaçırırsa, alacağını tahsil etme hakkını tamamen kaybeder. Benzer şekilde, bir nakliye firması taşıdığı yükün navlun bedelini alamadıysa, konişmento tarihinden veya vade tarihinden itibaren 1 yıl içinde yasal yollara başvurmalıdır. Bu madde, özellikle fatura düzenleme tarihi ile ödememe tarihini yakından takip etmeyi zorunlu kılar. Ticari defterlerdeki kayıtlar tek başına süreyi uzatmaz; süresinde dava açılmadığında alacak yok olur. Bu noktada SicilAI gibi dijital takip sistemleri, sözleşme vade tarihlerini ve zamanaşımı sürelerini otomatik hatırlatarak işletmelerin bu haktan sessizce vazgeçmesini önleyebilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• 1 yıllık sürenin kaçırılması: En büyük risk, alacağın varlığını bilmek ancak süresinde dava/icra takibi başlatmamaktır. Bu durumda alacaklı, borçluyu dava etse bile zamanaşımı def'i ile karşılaşır ve davayı kaybeder.
• Muacceliyet tarihinin yanlış belirlenmesi: Süre, faturanın kesildiği tarihten değil, alacağın muaccel olduğu tarihten işler. Sözleşmede vade yoksa, malın teslimi veya hizmetin tamamlanması gibi fiili durumlar dikkate alınmalıdır. Yapılan yaygın hata, fatura tarihini esas almaktır.
• 1188. madde istisnasının göz ardı edilmesi: Madde metni "saklı kalmak kaydıyla" diyerek genel hükümlere atıf yapar. Bazı hallerde sürenin uzaması veya kesilmesi mümkün olabilir; bu istisnaları bilmeden hareket etmek hak kaybına yol açar.
• Konişmento kaynaklı alacaklarda tek taraflı değerlendirme: Konişmentonun düzenlenmesinden doğan alacaklar sadece taşıma ücretini değil, demuraj (bekleme ücreti) ve benzeri yan alacakları da kapsar. Bu kalemlerin ayrı ayrı süreleri mi yoksa tek bir süre mi olduğu konusunda uzman görüşü alınmadan hukuki işlem yapılmamalıdır.
• Arabuluculuk ve dava şartı süreçlerinde yaşanan gecikmeler: Zorunlu arabuluculuk toplantıları zamanaşımını geçici olarak durdurabilir. Ancak sürecin uzaması hâlinde, arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamazsa, dava açmak için kalan süre azalmış olabilir. Planlama yapılırken bu süreler hesaplanmalıdır.