# MADDE 1247
Deniz Yolu Yolcu Taşıma Sözleşmesi Kapsamı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1247. maddesi, deniz yoluyla yolcu taşıma sözleşmesinin hukuki tanımını yaparak bu sözleşmenin kapsamını çizmektedir. Maddeye göre deniz yoluyla yolcu taşıma sözleşmesi; bir yolcunun veya yolcu ile birlikte bagajının, taşıyan tarafından ya da onun adına ve hesabına deniz yoluyla taşınmasını konu alan bir anlaşmadır. Yani; biletinizi alıp bir gemiye veya feribota bindiğinizde, o anda sizinle taşıyan şirket arasında zımnen bir taşıma sözleşmesi kurulmuş olur.

İkinci fıkra, bu sözleşme hükümlerinin kapsamını genişletmektedir. Örneğin; kamuya ait vapurlar, şehir hatları işletmeleri veya devlet kurumlarının işlettiği deniz araçlarıyla yapılan ticari yolcu taşımacılığı da aynı hukuki rejime tabidir. Devletin ticari bir işletme gibi davrandığı durumlarda da özel hukuk hükümleri uygulanır.

Üçüncü fıkra ise bir istisna getirmektedir: Hava yastıklı araçlar (hovercraft) ile yapılan yolcu taşımaları bu Bölüm hükümlerine tabi değildir. Hava yastıklı araçlar teknik olarak deniz aracı sayılsa da, bunların kendine özgü yapısı nedeniyle farklı hukuki rejime bırakılmıştır. Bu istisna, maddedeki kapsamı net olarak sınırlandırmaktadır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Deniz yoluyla yolcu taşımacılığı yapan bir işletme sahibi olduğunuzu düşünün. İster İstanbul'da şehir hatları vapuru, ister turistik tekne veya feribot işletiyor olun; bu madde faaliyetinizin temel hukuki zeminini oluşturur. Müşteriye kesilen her bilet, aslında bir taşıma sözleşmesi niteliğindedir. Bu sözleşme ile yolcunun can güvenliği, bagajının teslimi ve taşımanın zamanında yapılması gibi yükümlülükler taşıyan şirkete geçer.

Örneğin; bir turizm acentesi aracılığıyla turistik bir gemi turu satın alan yolcu ile şirket arasında bu sözleşme kurulur. Yolcu, geminin hareket etmemesi veya bagajının zarar görmesi hâlinde ilgili bölüm hükümlerine göre hak talep edebilecektir. Aynı şekilde belediyelerin deniz otobüsü hatları veya kamu kurumlarının personel taşıma gemileri de ticari boyutu olduğunda bu hükümlere tabi olur. Şirket sahibi olarak sözleşmenin koşullarını, ağırlığını ve istisnalarını iyi bilmek gerekir.

Sicil işlemleri açısından değerlendirmek gerekirse; bu madde doğrudan bir ticaret sicili kaydı öngörmese de, deniz yoluyla yolcu taşımacılığı yapan işletmelerin şirket ana sözleşmelerinde ve faaliyet konularında bu taşıma türünü açıkça belirtmesi önemlidir. Şirketinizin ticaret siciline tescil edilmiş faaliyet konuları arasında “deniz yoluyla yolcu taşımacılığı” veya “deniz turizmi taşımacılığı” yazmıyorsa, ileride yapacağınız sözleşmelerde geçersizlik veya yetki sorunları yaşayabilirsiniz. SicilAI olarak, şirket ana sözleşmenizde faaliyet konularınızı bu maddeye uygun şekilde geniş tutmanızı ve güncel mevzuattaki kapsamı kontrol etmenizi öneriyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Faaliyet konusu eksikliği: Şirket ana sözleşmesinde deniz yoluyla yolcu taşımacılığı belirtilmemişse, yapılan taşıma sözleşmeleri yetki dışı işlem sayılabilir ve ticari dava süreçlerinde sorun çıkarabilir.
• Sözleşme şartlarının yazılı olmaması: Bilet veya elektronik kayıt dışında, taşınan bagajın değeri, iptal koşulları ve gecikme hâlindeki haklar yazılı olarak belirtilmezse ispat külfeti taşıyan şirkete geçer.
• Kamu sözleşmelerinde hüküm farkı zannı: Belediye veya devlet kuruluşuyla yapılan taşıma sözleşmelerinin idari sözleşme olduğunu düşünüp farklı hükümler uygulamak risklidir. Madde 2. fıkra gereği bu sözleşmeler de aynı bölüm hükümlerine tabidir.
• Hava yastıklı araç istisnası: Hovercraft ile taşımacılık yapan şirketler, bu maddeye dayanarak ticari sözleşme kurulduğunu iddia edemez; farklı düzenlemelerin (örneğin hava hukuku veya özel kanunlar) uygulanacağını unutmamak gerekir.
• Sigorta ve sorumluluk limitleri: Yolcu taşımacılığında can kaybı veya yaralanma hâlinde taşıyanın kusur sorumluluğu söz konusudur; bu maddenin bağlı olduğu bölümdeki sorumluluk sigortası zorunluluklarını ihmal etmek büyük maddi risk yaratır.
• Bagaj taşıma ücreti ve sınırları: Sözleşmede bagajın kapsamı (el bagajı, kabin bagajı, araç bagajı gibi) ve taşıma ücreti açıkça belirtilmezse; taşıyan, bagaj ziyaı veya hasarından dolayı sınırsız tazminat talebiyle karşılaşabilir.