# MADDE 1256
Gemi Kazası Yolcu Tazminat Sorumluluğu
Resmi Kanun Metni
(1) Taşıyan, yolcunun gemi kazası yüzünden ölmesi veya yaralanmasından doğan zarardan sorumludur. Taşıyanın sorumluluğu, zarar gören yolcu başına her bir gemi kazası için 250.000 Özel Çekme Hakkı ile sınırlıdır. Şu kadar ki, kazanın savaş, terör, iç savaş, isyan veya istisnai nitelikte, kaçınılamaz ve engellenmesi mümkün olmayan nitelikteki bir doğa olayından veya tamamıyla bir üçüncü kişinin onu meydana getirmek kastıyla gerçekleştirdiği bir fiil veya ihmalinden kaynaklandığını ispatlayan taşıyan, sorumluluktan kurtulur. Taşıyan kusurlu ise, yolcunun yukarıdaki miktarı aşan zararından da sorumlu olur; kusurlu olmadığını ispat yükü taşıyana aittir.
(2) Taşıyan, yolcunun, gemi kazasından kaynaklanmayan ölüm ve yaralanmasının sebep olduğu zarardan, bu zarara yol açan kazanın meydana gelmesinde kusuru varsa sorumlu olur. Kusuru ispat yükü davacıya aittir.
(3) Kabin bagajının zıya veya hasara uğramasına yol açan kazanın gerçekleşmesinde kusuru bulunan taşıyan, bu yüzden uğranılan zarardan sorumludur. Gemi kazasının sebep olduğu zararlar bakımından, taşıyanın kusurunun bulunduğu varsayılır; bu karinenin aksi ispat edilebilir.
(4) Taşıyan, kabin bagajı dışındaki bagajın zıya veya hasara uğramasından doğan zarardan sorumludur, meğerki, zararın meydana gelmesine yol açan kazanın gerçekleşmesinde kusurunun bulunmadığını ispat etmiş olsun.
(5) Bu maddenin uygulanmasında;
a) “Gemi kazası”, geminin enkaz hâline gelmesini, alabora olmasını, karaya oturmasını, çatmayı, gemideki infilâkı, yangını ve arızayı ifade eder;
b) “Taşıyanın kusuru”, taşıyanın adamlarının görevlerini yerine getirdikleri sırada işledikleri kusuru da kapsar;
c) “Gemideki arıza”, yolcuların gemiyi terkinde, tahliyesinde, gemiye binmeleri ve inmelerinde; geminin yürütülmesinde, dümen tutulmasında, güvenli seyrüseferinde, yanaşmasında, demirlemesinde, rıhtıma ve demirleme yerine varmasında veya buradan ayrılmasında; gemiye su yürümesi hâlinde, zararın kontrolünde; can kurtarma araçlarının suya indirilmesinde kullanılan gemi kısımlarının veya teçhizatının hiç veya gereği gibi çalışmaması ya da denizde güvenlik kurallarına uygun olmaması anlamına gelir;
d) “Zarar”, cezalandırıcı veya caydırıcı nitelikteki tazminatı kapsamaz.
(6) Bu Bölümün uygulanmasında, “bagajın zıyaı veya hasarı”, gemide taşınmış veya taşınmış olması gereken bagajın, iş hukuku uyuşmazlıklarından kaynaklanan gecikmeler hariç, geminin varmasından itibaren uygun bir süre içinde yolcuya geri verilmemesinden doğan malvarlığı zararını da içerir.
(7) Taşıyanın bu maddeye göre sorumluluğu, sadece taşıma sırasında meydana gelen kazaların sebep olduğu zararlara ilişkindir. Zararı doğuran kazanın taşıma sırasında meydana geldiğini ve zararın kapsamını ispat yükü, davacıya aittir.
(8) Bu Bölüm hükümleri, taşıyanın üçüncü kişilere karşı sahip olduğu rücu hakkı ile ortak kusur def’ini ileri sürme ve sorumluluğun sınırlandırılması haklarını ihlal etmez.
(9) Bir taraf hakkında kusur karinelerinin varlığı veya ispat yükünün ona ait bulunması, bu tarafın lehine olan delillerin dikkate alınmasını engellemez.
(10) Bu maddede öngörülen sorumlulukların üst sınırları hakkında 1262 ve 1263 üncü madde hükümleri saklıdır.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Madde 1256, deniz yoluyla yolcu taşıyan işletmelerin (taşıyan) yolcuların ölümü, yaralanması veya bagajının zarar görmesi hâlinde hangi şartlarda tazminat ödeyeceğini düzenler. Temel kural şudur: Yolcu, gemi kazası sonucu ölür veya yaralanırsa taşıyan sorumludur. Ancak taşıyanın bu sorumluluğu, zarar gören yolcu başına her bir gemi kazası için 250.000 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlandırılmıştır. Bu sınır, kusursuz sorumluluk hâlinde geçerlidir; taşıyan kusurlu ise bu sınır aşılabilir ve sınırı aşan zarar için kusursuzluğunu ispat yükü taşıyana aittir. Savaş, terör, iç savaş, isyan veya kaçınılamaz nitelikteki doğa olayı gibi istisnai durumlarda taşıyan, bunları ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. Gemi kazası kaynaklı olmayan ölüm ve yaralanmalarda ise taşıyan ancak kusuru ispatlanırsa sorumlu olur. Kabin bagajı için kusur karinesi öngörülmüşken, diğer bagajda taşıyan kusursuzluğunu ispatlarsa yükümlülükten kurtulur. Madde ayrıca “gemi kazası”, “gemi arızası” ve “taşıyanın kusuru” kavramlarını net biçimde tanımlamış; cezalandırıcı tazminatları kapsam dışı bırakmıştır.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Örneğin, şehirlerarası feribot veya turistik gezi teknesi işlettiğinizi düşünün. Bir yolcunun geminin karaya oturması sırasında yaralanması hâlinde, taşıyan olarak öncelikle 250.000 SDR’ye kadar olan kısmı tazmin etmeniz gerekebilir. Bu tutarın üzerindeki zararlar için ancak kusurunuz ispat edilirse ödeme yaparsınız. Bu nedenle işletmenizin sorumluluk sigortası yaptırması, kaza sonrası olay yeri tutanaklarını ve bakım kayıtlarını saklaması kritik önem taşır. Sicil işlemleri açısından bakıldığında, bu madde doğrudan bir tescil başvurusu öngörmez; ancak geminin donatanı veya işleteni olarak sicilde kayıtlı olmanız, sorumluluk hükümlerinin muhatabı olmanızı sağlar. SicilAI üzerinden gemi sicil kaydınızı ve işletme bilgilerinizi güncel tutmanız, olası bir kazada taraf teşkilinin doğru yapılmasına ve hak kaybı yaşanmamasına katkıda bulunur.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Sorumluluk sınırının (250.000 SDR) her durumda otomatik uygulanacağını sanmak; taşıyanın kusuru ispatlanırsa bu sınırın aşılabileceği unutulmamalıdır.
- İstisna hâllerini (savaş, terör, doğa olayı vb.) ispat külfetinin taşıyanda olduğu göz ardı edilmemelidir.
- Kabin bagajındaki zıya veya hasarda kusur karinesi bulunduğu; aksi ispat edilmediği sürece taşıyanın zararı ödemekle yükümlü olacağı akıldan çıkarılmamalıdır.
- Bagaj teslimindeki gecikmelerin de bagaj zıyaı sayılabileceği ve tazminat davasına konu olabileceği dikkate alınmalıdır.
- Maddenin yalnızca taşıma sırasında meydana gelen kazalara uygulandığı; kazanın taşıma sırasında gerçekleştiğini ispat yükünün davacıda olduğu bilinmelidir.
- Taşıyanın rücu hakkı, ortak kusur def’i ve sorumluluğun sınırlandırılmasına ilişkin haklarının saklı olduğu; ayrıca 1262 ve 1263. maddelerdeki üst sınır hükümlerinin bu maddeyi etkileyebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.