# MADDE 1262
Taşıyıcı Sorumluluk Sınırı Özel Çekme Hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, yolcu taşıyan bir şirketin (otobüs, uçak, gemi veya tren fark etmez) yolcunun ölümü ya da yaralanması hâlinde ödeyeceği tazminata bir üst sınır getiriyor. Sınır, her olay için yolcu başına 400.000 Özel Çekme Hakkı (SDR) olarak belirlenmiş. SDR, Uluslararası Para Fonu tarafından hesaplanan ve birden fazla para biriminin ortalamasından oluşan bir hesap birimidir; değeri her gün değişebilir. Yani TL karşılığı sabit değildir, güncel kura göre hesaplanır. Bu sınır, tazminatın türüne de etki eder; eğer tazminat irat şeklinde (örneğin aylık gelir bağlanarak) ödenecekse, bu ödemelerin hesaplanan anapara değerinin toplamı da yine 400.000 SDR’yi aşamaz. Ayrıca madde, 1256. maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesini saklı tutarak, taşıyıcının kastı veya ağır kusuru gibi istisnai durumlarda bu sınırın uygulanmayabileceğini hatırlatır. Kanun metni bu haliyle, hem yolcuyu korumak hem de taşıyıcı işletmelerin karşılaşabileceği devasa tazminat yükünün önüne geçmek arasında bir denge kurar.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir otobüs firması işlettiğinizi düşünün. Araç karıştığı bir kazada yolculardan biri ağır yaralandı ve mahkeme sizin kusurlu olduğunuza hükmetti. Yolcunun tedavi giderleri, iş gücü kaybı ve manevi talepler dahil hesaplanan tazminat milyonlarca lirayı bulabilir. Ancak bu madde sayesinde, aksi bir ağır kusur durumu yoksa, ödemeniz gereken tazminat yolcu başına 400.000 SDR ile sınırlıdır. Bu da işletmenizin iflas etmesini engeller. Aynı kazada birden fazla yolcu yaralandıysa, bu sınır her bir yolcu için ayrı ayrı uygulanır; toplam risk artabilir. Sigorta poliçenizi düzenlerken bu limiti gözetmeniz, sigorta teminatınızı en az bu tutara göre yapılandırmanız gerekir. Aksi takdirde sigorta şirketi kendi limiti kadar öder, kalan kısmı şirketinizin kasasından çıkar. Sicil ve muhasebe süreçlerinde ise bu tür potansiyel yükümlülüklerin bilançoda karşılık ayrılarak gösterilmesi, şirketin finansal sağlığı açısından kritiktir. SicilAI olarak, taşımacılık sektöründeki bir firmanın risk profilini değerlendirirken bu maddenin bilinmesi ve sözleşmelere doğru yansıtılması gerektiğini özellikle vurguluyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• SDR kuru her gün değiştiği için tazminat hesabında güncel olmayan kur kullanmak, eksik veya fazla ödemeye yol açar. Hesaplama, kazanın veya karar tarihindeki resmi kura göre yapılmalıdır.
• Sınırın “her olay için yolcu başına” olduğu unutulmamalıdır; bir kazada çok sayıda yolcu varsa taşıyıcının toplam sorumluluğu 400.000 SDR’nin katlanarak üzerine çıkar.
• 1256. maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi saklı tutulmuştur. Taşıyıcının veya fiili taşıyıcının kastı, pervasızca hareketi ya da ağır ihmali varsa bu sınır uygulanmaz; şirket sınırsız sorumlu hale gelebilir.
• Tazminat irat şeklinde belirlenirse, anapara değerinin doğru hesaplanmaması ciddi risk doğurur. Faiz, enflasyon ve iskonto oranları göz önüne alınmadan yapılan toplama işlemleri limiti aşabilir.
• Sigorta poliçelerinin limiti çoğu zaman 400.000 SDR’nin altında kalır; bu durumda aradaki fark taşıyıcı şirketin kendi öz kaynaklarından ödenir. Poliçe limiti mutlaka bu maddeye göre kontrol edilmelidir.