# MADDE 1297
Gemi Çatması Zamanaşımı Tazminat Süreleri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1297, deniz ticaretindeki gemi çatması (collision) olaylarına dayalı tazminat taleplerinin tabi olduğu zamanaşımı sürelerini düzenler. Bir geminin çatması sonucu doğan her türlü tazminat istemi, çatmanın meydana geldiği günden itibaren iki yıl içinde ileri sürülmezse zamanaşımına uğrar. Yani mağdur taraf, zararını öğrenmiş olsun ya da olmasın, çatma tarihinden itibaren iki yıl boyunca dava açma veya tazminat talep etme hakkına sahiptir; bu süre geçtikten sonra hak kaybı yaşanır.

İkinci fıkra ise rücu (geri ödeme) haklarına ilişkin daha kısa bir süre öngörür. TTK 1289’un ikinci fıkrası (müşterek müteselsil sorumluluk hali) veya TTK 1290’ın ikinci fıkrası (kusur oranına göre paylaştırma) çerçevesinde, zarar görene ödeme yapan donatanın, diğer donatana başvurarak kendi payından fazlasını geri alma hakkı, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmak zorundadır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir gemi çatması yaşandığını düşünelim: A şirketine ait yük gemisi, B şirketine ait balıkçı teknesine çarpsın. B şirketi, uğradığı hasar için A donatanına dava açmak üzere iki yıllık süreyi bekleyemez; çatma tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde talebini yasal yollarla başlatmalıdır. Aksi halde alacak zamanaşımına uğrar.

Eğer her iki taraf da kusurluysa ve mahkeme A’yı %70, B’yi %30 kusurlu bulurken A, B’nin tüm zararını ödemişse, A’nın B’ye rücu etme hakkı doğar. Ancak bu rücu davasının, A’nın ödemeyi yaptığı tarihten itibaren bir yıl içinde açılması gerekir. Sigorta şirketleri ve donatanlar, ödemeyi yaptıkları anda rücu sürecini başlatmak için hukuk ekibiyle iletişime geçmelidir. SicilAI olarak, bu sürelerin takibinin işletmeler için kritik olduğunu vurguluyoruz; çünkü zamanaşımı itirazı, mahkeme aşamasında esastan önce incelenir ve süre kaçırıldıysa dava reddedilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• İki yıllık süreyi çatma tarihinden itibaren hesaplamayıp zararın öğrenildiği tarihi esas almak: Kanun açıkça çatmanın meydana geldiği günü başlangıç kabul eder, bu nedenle geç öğrenilen zararlarda hak kaybı yaşanabilir.
• Rücu davasını bir yıllık hak düşürücü süre yerine iki yıl zannederek bekleme: Ödeme yapıldıktan sonra bir yıl içinde dava açılmazsa rücu hakkı yanar.
• Tahkim veya arabuluculuk şartlarının zamanaşımını kesip kesmediğini göz ardı etmek: Yargıtay içtihatlarına göre bu süreler hak düşürücü nitelikte değerlendirildiğinde, her türlü girişimin zamanında ve usulüne uygun yapılması gerekir.
• Sigorta poliçelerindeki halefiyet klozlarının rücu süresini kısaltabileceğini unutmak: Poliçe hükümleri ile kanuni süreler çakışabilir; mutlaka uzman hukuk danışmanlığı alınmalıdır.