# MADDE 1320
Gemi Alacaklısı Hakkı Veren Alacaklar
Resmi Kanun Metni
(1) Geminin malikine, kiracısına, yöneticisine veya işletenine karşı doğmuş olan aşağıdaki alacaklar sahiplerine “gemi alacaklısı hakkı” verir:
a) Ülkelerine getirilme giderleri ve onlar adına ödenmesi gereken sosyal sigorta katılma payları da içinde olmak üzere, gemi adamlarına, gemide çalıştırılmakta olmaları dolayısıyla ödenecek ücretlere ve diğer tutarlara ilişkin istem hakları.
b) Geminin işletilmesi ile doğrudan doğruya ilgili olarak karada veya suda meydana gelen can kaybı veya diğer bedensel zararlardan doğan alacaklar.
c) Kurtarma ücreti.
d) Liman, kanal, diğer su yolları, karantina ve kılavuzluk için ödenecek resimler.
e) Gemide taşınan eşya, konteynerler ve yolcuların eşyalarına gelecek olan zıya veya hasar dışında, geminin işletilmesinin sebep olduğu maddi zıya veya hasardan doğan ve haksız fiile dayanan alacaklar.
f) Müşterek avarya garame payı alacakları.
(2) Birinci fıkranın (b) ve (e) bentlerinde yazılı alacaklar;
a) Deniz yolu ile petrol veya diğer tehlikeli ya da zararlı maddelerin taşınması ile bağlantılı olarak ortaya çıkıp da milletlerarası sözleşmelere yahut millî mevzuata göre kusursuz sorumluluk ve zorunlu sigorta ile ya da diğer yollardan teminat altına alınması öngörülen zararların,
b) Radyoaktif maddelerden veya radyoaktif maddelerin zehirli ya da patlayıcı maddeler veya nükleer yakıt yahut radyoaktif ürünler ya da atıklardan oluşan diğer tehlikeli maddeler ile bileşiminden kaynaklanan zararların,
sonucunu oluşturdukları veya bu zararlardan doğdukları takdirde, sahiplerine gemi alacaklısı hakkı vermezler.
(3) Türkiye’de yargı yoluyla ileri sürülen bir alacağın gemi alacaklısı hakkı verip vermediği, Türk hukuku uyarınca belirlenir.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Madde 1320, deniz ticaretinde alacaklıları koruyan çok güçlü bir mekanizma olan “gemi alacaklısı hakkı”nın hangi alacaklar için doğacağını tek tek saymıştır. Bu hak, alacağın doğduğu anda gemi üzerinde kendiliğinden kurulan ve gemiyi takip eden bir tür yasal rehin gibidir. Gemi el değiştirse bile alacaklı, bu hakkını yeni malike karşı ileri sürebilir. Maddeye göre; gemi adamlarının ücret ve sosyal sigorta alacakları, geminin işletilmesinden kaynaklanan can kaybı veya bedensel zarar talepleri, kurtarma ücretleri, liman ve kılavuzluk resimleri, haksız fiile dayanan maddi zararlar ve müşterek avarya katkı payları bu kapsamda sayılmıştır. İkinci fıkra ise bu hakkın sınırlarını çizer: petrol veya tehlikeli madde taşınmasından doğan ve uluslararası sözleşmelerle kusursuz sorumluluk ya da zorunlu sigorta güvencesine alınmış zararlar ile radyoaktif maddelerden kaynaklanan zararlar gemi alacaklısı hakkı doğurmaz. Ayrıca bir alacağın bu hakkı doğurup doğurmadığı, Türkiye’de dava açılması hâlinde Türk hukukuna göre belirlenir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Bir gemi işletmecisi düşünün: yakıt tedarikçisi, liman başkanlığı ve gemi kaptanı alacaklıdır. Gemi satılmak üzereyken yeni alıcı, geminin üzerinde hâlihazırda doğmuş olan bu alacakları bilmeden devralırsa, eski borçlar yeni maliki de bağlar. Örneğin tayfaların ücreti ödenmemişse, yeni malik gemiyi teslim aldığında bu alacaklılar gemi üzerindeki haklarını takip edebilir. Bu yüzden gemi satış süreçlerinde yalnızca ipotek ve hacizlere değil, gemi alacaklısı hakkı doğurabilecek alacak kalemlerine de dikkat edilmelidir. Sicil işlemlerinde, geminin siciline işlenmemiş olsa bile bu yasal haklar varlığını sürdürür. SicilAI olarak, şirketlerin ve gemi sahiplerinin devir öncesi bu tür gizli yükümlülükleri tespit etmesinin, ticari hayatta beklenmedik zararların önüne geçtiğini vurguluyoruz.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Gemi satın alırken, geçmiş dönem işletme alacaklarının tam olarak araştırılmaması; ücret, kurtarma ve liman alacaklarının yeni malike geçmesi riski.
- İkinci fıkradaki istisnaların gözden kaçırılması; özellikle petrol ve radyoaktif madde kaynaklı zararlarda gemi alacaklısı hakkından yararlanılamayacağının bilinmemesi.
- Alacağın gemi alacaklısı hakkı doğurup doğurmadığının, davanın açılacağı ülkenin hukukuna göre değişebileceğinin unutulması; yetki ve uygulanacak hukuk analizinin yapılmaması.
- Müşterek avarya ve haksız fiil alacaklarında zamanaşımı sürelerinin kaçırılması, gemi üzerindeki üstün hak kaybına yol açabilir.
- Gemi adamı ücretleri gibi imtiyazlı alacakların yapılandırma veya icra takibi süreçlerinde göz ardı edilmesi, öncelikli tahsil hakkının kaybedilmesine neden olabilir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.