# MADDE 1326
Gemi Rehin Hakkı Zamanaşımı Süreleri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1326. maddesi, gemi alacaklılarının sahip olduğu kanuni rehin hakkının ne zaman sona ereceğini düzenler. Deniz ticaretinde alacaklılar, belirli alacaklar için gemi üzerinde güçlü bir teminat hakkı elde eder; ancak bu hak süresiz değildir. Gemi alacaklısı, öngörülen süre içinde ihtiyati haciz yoluna başvurmaz ve bunu satışa dönüştürmezse rehin hakkı düşer ve alacak teminatsız hâle gelir.

1320. maddenin birinci fıkrasının (a) ilâ (e) bentleri yönünden temel kural bir yıllık süredir. Bu süre, (a) bendindeki gemi adamı alacaklarında alacaklının gemiden ayrılma tarihinde; (b) ilâ (e) bentlerindeki alacaklarda ise alacağın doğduğu tarihte işlemeye başlar. Alacaklı, bu bir yıl dolmadan gemiye ihtiyati haciz koydurmalı ve bu haciz cebri icra yoluyla satışla sonuçlanmalıdır; aksi hâlde rehin hakkı kendiliğinden sona erer.

1320. maddenin birinci fıkrasının (f) bendi için süreler daha kısadır. Gemi; zararın tespiti ile paylaştırmanın yapılacağı varış yerine, böyle bir yer yoksa yolculuğun bittiği limana vardığı günden itibaren altı ay içinde ihtiyati hacze konu edilip cebri icra ile satılmazsa rehin hakkı düşer. Gemi iyiniyetli bir üçüncü kişiye satılırsa, alıcının gemiyi sicil yeri hukukuna göre kendi adına tescil ettirdiği tarihten itibaren altmış gün sonunda rehin hakkı sona erer. Her iki süre de işlemeye başlamışsa ilk dolan sürenin sonu esas alınır. Ayrıca ihtiyati haczin hukuken caiz olmadığı zaman aralıkları süreye işlemez; bunun dışında sürenin durması veya kesilmesi söz konusu değildir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnek üzerinden değerlendirelim: Gemide çalışan bir gemi adamı ücretini alamamış ve gemiden ayrılmıştır. Alacaklı, ayrılış tarihinden itibaren bir yıl içinde gemiyi ihtiyaten haciz ettiremez ve bu haczi satışla sonuçlandıramazsa, artık gemi üzerindeki rehin hakkını ileri süremez. Bu durumda armatör alacaktan kurtulabilir; fakat başka kaptan ve mürettebat ücretleri veya liman alacakları gibi güçlü teminatlı kalemler gemiyi takip etmeye devam edebilir.

Gemi satın alacak kişi açısından bu madde çok kritiktir. Gemi sicilindeki tescil, tapu kaydındaki durum ve satış sözleşmesi tamam olsa bile, süresi henüz dolmamış gemi alacağı rehinleri alıcıyı bağlayabilir. Bu yüzden satın alma öncesinde gemiye ilişkin alacak ve haciz geçmişinin kontrol edilmesi, işlemin vazgeçilmez bir adımı olmalıdır. SicilAI platformu, gemi sicili kayıtlarını ve süre takibini birlikte değerlendiren yapısıyla bu incelemenin daha güvenli yapılmasına destek olur.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Alacaklının, bir yıllık veya (f) bendi için öngörülen altı aylık/altmış günlük süreyi takip etmemesi sonucu rehin hakkının düşmesi ve alacağın teminatsız sıradan alacak hâline gelmesi.
• Süre dolmadan önce yapılan ihtiyati haczin, cebri icra yoluyla satışla sonuçlanmaması hâlinde koruma şartının gerçekleşmemesi.
• İyiniyetli üçüncü kişiye satış sonrası alıcının sicile tescil edildiği tarihin kaçırılması; altmış günlük hak düşürücü sürenin unutulması.
• İki sürenin paralel işlediği durumlarda ilk dolan sürenin esas alınması gerektiğinin hesaba katılmaması.
• Sürenin durma veya kesilme sebeplerinin çok sınırlı olduğunun bilinmemesi; dava açma, arabuluculuk gibi süreçlerin bu süreyi genellikle durdurmayacağının gözden kaçırılması.