# MADDE 1329
Ticari Uyuşmazlıklarda Tahkim Yabancılık Unsuru Şartı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1329, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1328. maddesinin uygulama alanını genişleten bir düzenlemedir. 1328. madde, anonim ve limited şirketler başta olmak üzere ticari ortaklıklarda, kanundan doğan bazı uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözülebilmesine imkân tanır. Ancak 1328. madde, orijinal haliyle uluslararası tahkime (milletlerarası tahkim) ilişkin kurallar içerir. İşte 1329. madde, bu kuralların, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) anlamında hiçbir yabancılık unsuru taşımayan, yani tamamen iki Türk şirketinin veya Türk vatandaşlarının taraf olduğu iç hukuk uyuşmazlıklarında da aynen uygulanacağını hükme bağlar.

Yani bu madde, "tahkim" kurumunu yalnızca sınır ötesi ticari işlere özgü bir ayrıcalık olmaktan çıkarır. Şirket ortaklık sözleşmelerinde, pay devir sözleşmelerinde veya genel kurul kararlarının iptali gibi uyuşmazlıklarda, eğer taraflar sözleşmeye tahkim şartı koymuşsa, yabancılık unsuru aranmaksızın doğrudan tahkime başvurulabilir. Bu, ticari hayatta uyuşmazlıkların daha hızlı ve uzman kişilerce çözülmesini teşvik eden önemli bir yeniliktir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Düşünün ki iki yerli limited şirket, bir iş ortaklığı (joint venture) sözleşmesi imzaladı. Bu sözleşmeye "taraflar arasında çıkacak uyuşmazlıklar tahkim yoluyla çözülür" şeklinde bir madde koydu. Sözleşme gereği bir taraf, diğerinin şirketteki payını devralacak ancak devir bedeli konusunda anlaşmazlık çıktı. Yabancılık unsuru yok; her iki şirket de Türkiye'de kurulu ve Türk. Tahkim şartı olmasaydı, bu uyuşmazlık devlet mahkemelerinde görülecek ve uzun sürebilecekti. İşte 1329. madde sayesinde, taraflar doğrudan tahkime gidebilir.

Sicil işlemleri açısından bakıldığında: Mahkeme kararı yerine tahkim kararının icrası için de bir tespit veya tescil gerekebilir. Pay devri uyuşmazlığında tahkim kararı, ticaret sicilinde tescil edilmek üzere sunulabilir. Bu noktada SicilAI platformunun rehberlikleri, şirketlerin tahkim sürecinin ardından sicil nezdinde yapacakları bildirim ve tescil başvurularında doğru prosedürü uygulamalarına yardımcı olur.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• 1329. madde yalnızca kanundan doğan uyuşmazlıklarda değil, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda uygulanır. Taraflar, kamu düzenine ilişkin konuları tahkime götüremez.
• Tahkim şartı yazılı olarak açıkça kararlaştırılmamışsa veya yalnızca bir genel kurul kararında atıf yapılmışsa, bu şartın geçersiz sayılma riski vardır. Sözleşmede "tahkim" kelimesinin açıkça kullanılması ve hangi tahkim kurumu olduğunun belirtilmesi şarttır.
• Taraflar, tahkim kararının ticaret siciline tescili veya şirket pay defterine işlenmesi gerektiğini gözden kaçırabilir. Tahkim kararı kesinleşmeden veya tenfiz/icra edilmeden doğrudan tescil talebinde bulunmak sicil müdürlüklerinde ret sebebi olabilir.
• İç hukukta uygulanacak tahkim usulü konusunda 1328. maddeye yapılan atıf, bazı yazarlara göre yalnızca "ihtiyari tahkim" hakkındadır. Zorunlu tahkim (uyuşmazlığın devlet yargısı yerine doğrudan tahkimde görülmesi zorunluluğu) bu kapsamda yorumlanmamalıdır; aksi halde kararın iptali gündeme gelebilir.