# MADDE 1335
Fon Kurulmadan Sorumluluk Sınırlama Hakkı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 1335, deniz ticareti alanında faaliyet gösteren gemi malikleri, donatanlar ve gemiyi işleten şirketler için çok kritik bir güvence sağlar. Kural olarak uluslararası deniz hukukunda, sorumluluğu sınırlama hakkından yararlanmak isteyen kişinin önce bir sorumluluk fonu kurması beklenir. Fon, mahkemeye belirli bir miktar para veya banka teminatı yatırılarak oluşturulur. Ancak 1976 tarihli Sözleşme'nin 10. maddesine yapılan atıf sayesinde, bu ön koşul ortadan kalkmıştır. Yani gemi maliki veya işleten, daha henüz bir fon kurmamış olsa bile mahkemeye başvurarak "Benim sorumluluğum ancak şu kadar ile sınırlıdır" şeklinde bir savunma ve talep ileri sürebilir. Bu, hukuki anlamda bir hak kaybının önüne geçer. Çünkü fon kurulması uzun ve maliyetli bir süreçtir; bu süreç tamamlanana kadar hak düşürücü sürelerin dolması telafisi güç zararlar doğurabilir. Bu madde, hakkın zamanaşımına uğramasını engelleyen koruyucu bir mekanizma olarak düşünülmelidir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle somutlaştıralım: Bir kuru yük gemisi, manevrası sırasında limandaki bir rıhtıma çarparak ciddi hasar verir. Liman işletmesi, gemi maliki şirkete karşı tazminat davası açtığında, şirket öncelikle kendi kusurunun sınırlı olduğunu ve uluslararası sözleşme gereği sorumluluk limitini aşan taleplerin karşılanamayacağını beyan etmelidir. Madde 1335 sayesinde şirketin bu beyanı yapabilmesi için önceden dekont ve teminatla bir fon oluşturması gerekmez. Mahkeme, sınırlama hakkına ilişkin savunmayı esasa alır ve ilerleyen aşamada fon kurulması için makul bir süre tanıyabilir. Bu süreç, özellikle geminin ihtiyati haciz altına alındığı senaryolarda büyük önem taşır. Şirket, sınırlama hakkını zamanında ileri sürerek geminin serbest bırakılmasını veya teminat karşılığında limandan ayrılmasını sağlayabilir. Ayrıca, şirket yöneticileri bu tür uyuşmazlıklarda şirketin ortaklık yapısını ve gemi sicil kayıtlarını hızlıca toparlamak için SicilAI'nin sunduğu güncel ticaret sicili dokümanlarından yararlanabilir; böylece dava dosyasına gereken belgeleri eksiksiz sunarak savunmayı güçlendirebilirler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sınırlama hakkı, ancak yetkili mahkemeye ve süresi içinde ileri sürülürse geçerlidir. Dava şartları ve yetki itirazları gözden kaçırılmamalıdır.
• 1976 Sözleşmesi'nin 10. maddesi her türlü alacak için geçerli değildir. Kişisel hizmet sözleşmelerinden doğan talepler, kurtarma ücretleri ve bazı çevre zararları sınırlama kapsamı dışında tutulmuştur. Tüm alacakları aynı kefeye koymak risklidir.
• Fon kurulmadan hak ileri sürülse bile mahkeme, alacaklıların menfaatini korumak için re'sen ihtiyati tedbir kararı verebilir veya teminat gösterme zorunluluğu getirebilir. Bu durumda hazırlıksız olunmamalıdır.
• Sorumluluk sınırının hesaplanması, geminin tonajına ve sözleşme protokollerine göre teknik bir analiz gerektirir. Yanlış hesaplanan limit, itirazın reddine neden olabilir.
• Sınırlama hakkı, ağır kusur ve bilinçli ihmal hallerinde tamamen ortadan kalkar. Olayda kast veya pervasızca davranış bulunması durumunda madde koruması devreye girmeyecektir.