# MADDE 1338
TTK 1338 Petrol Kirlenmesi Sorumluluk Sınırı
Resmi Kanun Metni
(1) 1992 tarihli Sorumluluk Sözleşmesinin I inci maddesinin altıncı paragrafında tanımlanan bir “kirlenme zararı”, aynı Sözleşmenin III üncü maddesinin dördüncü paragrafında sayılan kişilerden başkalarına karşı ileri sürülürse, bu kişiler sorumluluklarını, 1992 tarihli Sorumluluk Sözleşmesinin V inci maddesinin kıyasen uygulanması suretiyle sınırlayabilirler. Sorumluluk sınırının hesabında, aynı Sözleşmenin I inci maddesinin altıncı paragrafında tanımlanan geminin tonajı esas alınır.
(2) 1992 tarihli Sorumluluk Sözleşmesinin I inci maddesinin altıncı paragrafının (a) bendinde tanımlanan bir “kirlenme zararı”, aynı Sözleşmenin II nci maddesinin (a) bendinde belirlenen yerlerin dışında meydana gelmişse, sorumlu tutulan kişi, sorumluluğunu, 1992 tarihli Sorumluluk Sözleşmesinin V inci maddesinin kıyasen uygulanması suretiyle sınırlayabilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkra uyarınca sorumlu tutulan kişi, 1992 tarihli Sorumluluk Sözleşmesinin VII nci maddesinin sekizinci paragrafında tanımlanan türde bir sigorta yaptırmışsa, aynı Sözleşmenin VII nci ve VIII inci maddeleri kıyasen uygulanır.
(4) Bu maddeye göre kurulan fon, 1992 tarihli Sorumluluk Sözleşmesinin doğrudan uygulanması suretiyle kurulabilecek bir fondan bağımsızdır.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, deniz yoluyla taşınan petrol nedeniyle oluşan kirlenme zararlarında sorumluluğun sınırlandırılmasını düzenler. 1992 tarihli Milletlerarası Petrol Kirliliği Zararlarının Tazmini Hakkında Sözleşme'ye (1992 Sorumluluk Sözleşmesi) atıf yaparak, bir petrol kirlenmesi olayında yalnızca gemi malikini değil, aynı zamanda bu sözleşme kapsamında sayılmayan kişileri de korur. Eğer ortada bir “kirlenme zararı” varsa ve bu zarar, gemi malikinin kusurundan bağımsız olarak örneğin bir yükleten veya gemi acentesine karşı ileri sürülürse, bu kişiler de sorumluluklarını sınırlayabilir. Sınır, geminin tonajı esas alınarak hesaplanır. Ayrıca kirlenme zararı, Sözleşme’nin uygulandığı coğrafi bölge (karasuları, ekonomik bölge gibi) dışında meydana gelmişse de sorumlu kişi aynı sınırlama hakkına sahiptir. Bu düzenleme, gemi işletmecileri dışındaki taraflara da uluslararası standartlarda bir koruma kalkanı sağlar.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Gemisiyle petrol taşıyan bir şirket düşünün. Açık denizde bir kaza sonucu denize petrol sızıntısı olursa, balıkçılar ve kıyı işletmecileri yalnızca gemi malikini değil, kendileriyle sözleşme imzalayan taşıma acentesini de dava edebilir. İşte bu madde, acenteye de geminin tonajına göre sorumluluğunu sınırlama imkânı tanır. Aynı şekilde; Türkiye karasuları dışında meydana gelen bir kirlenme olayında, zarar görenler Türk mahkemelerinde dava açarsa, taraf olan Sözleşme'nin coğrafi sınırı dışında kaldığı için sorumluluk sınırsızmuş gibi görünebilir. Madde, bu boşluğu da kapatır ve sorumluluğu sınırlanabilir hale getirir. Uygulamada bu sınırlama, mahkemeye sorumluluk fonu kurularak yapılır. Fon kurulmadan sınırlama savunması eksik kalır. Bu nedenle gemi ipoteği, gemi sicili ve takip işlemleriyle uğraşan tarafların, fonun Türk hukukunda ayrı bir sürece tabi olduğunu bilmesi önemlidir. SicilAI olarak şirketlere özellikle deniz ticaretiyle ilgili sözleşmelerde bu maddeye bilinçli atıf yapılmasını ve sigorta limitlerinin uluslararası fon hesabıyla uyumlu belirlenmesini tavsiye ediyoruz.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Sorumluluk sınırlama hakkının kullanılabilmesi için fon kurma ve mahkemeye başvuru sürelerini kaçırmamak gerekir; aksi hâlde sınırlama savunması dinlenmeyebilir.
- Sınırlama hesabında kullanılacak gemi tonajının doğru belirlenmemesi, yetersiz fon kurulmasına ve sorumluluğun tamamen ortadan kalkmamasına yol açar.
- Yalnızca gemi malikinin sorumlu olduğunu düşünmek hatalıdır; acente, yükleten veya taşıma işletmeni gibi diğer taraflar da dava edilebilir ve bu maddeyi bilmediklerinde sınırsız tazminat riskiyle karşılaşabilir.
- Maddeye göre kıyasen uygulanacak sigorta hükümleri, doğrudan sigortacıya dava açılmasına imkân tanır. Sigorta poliçesinde 1992 Sözleşmesi şartlarına uygun bir teminat bulunmuyorsa, sigortacı ödemeyi reddedebilir.
- Fon kurulurken, mevcut diğer tazminat fonlarından bağımsız olduğu unutulmamalı; aynı zarar için birden fazla fondan çifte tazminat alınması mümkün değildir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.