# MADDE 1360
Deniz Alacagi Tenfizde Yetki Sartlari

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu düzenleme, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun deniz ticaretiyle ilgili uyuşmazlıklarda uluslararası yetki kuralını belirler. Özellikle bir geminin ihtiyati haczine karar veren Türk mahkemesinin, aynı deniz alacağının esası hakkında yabancı bir mahkeme veya hakem tarafından verilmiş kararın tenfizinde (Türkiye'de icra edilebilir hale getirilmesinde) de yetkili olup olmayacağını açıklar. Maddeye göre, ihtiyati haciz kararını veren Türk mahkemesi ancak iki şarttan birinin gerçekleşmesi hâlinde tenfiz istemine bakabilir: ya tenfiz isteminin yapıldığı tarihte gemi hâlâ o mahkemenin yargı çevresinde bulunmalıdır; ya da gemi serbest bırakılmışsa, bu serbest bırakma karşılığında yatırılan teminatın aynı tarihte mahkeme kasasında duruyor olması gerekir. Bu sayede, yabancı bir kararın Türkiye'de tanınıp icra edilebilmesi için alacaklının elinde hâlâ bir güvence bulunması ve davanın Türkiye ile bağlantısının kopmaması amaçlanmıştır. Adi bir alacaklının yabancı kararı tenfiz ettirmek için genel mahkemelere başvurması gerekirken, deniz alacağı sahiplerine bu yetki kuralıyla daha pratik bir yol sunulmuştur.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir gemi alacaklısı düşünelim: Yabancı bir ülkede donatan aleyhine verilmiş bir mahkeme kararı var. Bu kararı Türkiye'de icra etmek istiyor. Önceden Türkiye'deki bir mahkemeye başvurarak gemiyi ihtiyaten haczetmişti. Şimdi asıl uyuşmazlık hakkındaki yabancı kararı tenfiz ettirmek istediğinde, bu madde sayesinde aynı mahkemeye başvurabilir. Ancak bunun için geminin hâlâ o mahkemenin bulunduğu bölgede (yargı çevresinde) olması gerekir. Eğer gemi, haciz sonrası teminat yatırılarak serbest bırakıldıysa, bu teminatın tenfiz başvurusu tarihinde mahkeme kasasında bulunması yeterlidir. Örneğin, İstanbul'da bir gemiyi haczeden alacaklı, İstanbul'da teminat alınarak gemi serbest bırakılmışsa ve iki yıl sonra yabancı mahkeme kararı kesinleşmişse, tenfiz davasını yine İstanbul'daki aynı mahkemede açabilir. Bu durum hem zamandan hem de masraftan tasarruf sağlar. Ayrıca teminat, alacağın tahsilini güvence altına aldığı için mahkeme kararının uygulanabilirliği açısından da önemli bir köprü vazifesi görür. SicilAI olarak, gemi üzerinde haciz veya teminat bulunan işlemlerde bu yetki kuralının takibini yapmanın, hak kayıplarını önlemede kritik olduğunu vurguluyoruz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Teminatın mahkeme kasasından çekilmesi: Gemi serbest bırakıldıktan sonra teminatın iadesini almak, tenfiz yetkisini ortadan kaldırır. Bu nedenle tenfiz başvurusundan önce teminatın durumu mutlaka kontrol edilmelidir.
• Geminin yargı çevresinden ayrılması: Tenfiz istemi sırasında geminin başka bir bölgede veya ülkede olması hâlinde, aynı mahkemeye başvuru imkânı kaybolur; genel yetki kurallarına dönülür ve dava süreci uzayabilir.
• Tenfiz şartlarının eksik değerlendirilmesi: Yabancı mahkeme kararının kesinleşmesi, Türk kamu düzenine aykırı olmaması gibi genel tenfiz şartları da ayrıca aranır. Sadece ihtiyati haciz kararı vermiş olmak tek başına yetki vermez.
• Süre aşımı: Tenfiz talebinin, geminin yargı çevresinde bulunduğu veya teminatın mahkeme kasasında olduğu bir dönemde yapılması gerekir. Gecikme hâlinde yetki kaybı yaşanabilir.
• Hangi mahkemeye başvurulacağının karıştırılması: İhtiyati haciz kararını veren mahkeme ile tenfiz davasına bakacak mahkeme aynı olmak zorundadır. Farklı bir mahkemede dava açılması, yetki itirazına ve yargılamanın uzamasına neden olur.